Akvaryumda aydınlatma nasıl olmalı
 

Akvaryumda aydınlatma nasıl olmalı

http://www.atlasakvaryum.com/typo3te...19a1e07c38.jpg
Akvaryumlarda aydınlatma hem estestik açıdan hemde bitkiler için artı, canlıların kendilerini daha iyi hissetmeleri(doğal) için gereklidir. Bu yüzden aydınlatma iki açıdan ele alınabilir. Estetik ve ihtiyaç açısından.



Aydınlatmayı anlayabilmek için aşağıdaki temel bilgilerin anlaşılması gerekmektedir.



1) Aydınlanma Miktarı (Lux): Bir ışık kaynağından (bizim durumumuzda lamba) belli bir mesafedeki ışık şiddetidir. Aydınlanma miktarının birimi LUX’dür. Lambanın ışık yoğunluğu bir çok lambanın üzerinde bulunmaktadır. Işık yoğunluğunun birimi Lümendir. (Mesela Kompakt 20Watt Eko bir florasan üzerinde 1200 lümen yazmakta.)



Bu konuyu anlatmamızın sebebi bir çok yerde yapılan hatayı düzeltmek içindir. Akvaryum için gerekli aydınlatma sorulduğunda genellikle litre başına şu kadar watt koy gibi ifadeler veya tavsiyler de bulunulur. Watt bir güç birimidir. Işık şiddeti veya miktarı ile hiç bir ilişkisi yoktur. Şöyleki normal ampul tükettiği enerjinin ( Mesela 100 Watt) sadece % 6 sını (evet sadece %6’sı) ışık üretmek için kullanmakta geri kalanı ile ısı üretilmektedir. ****l Hallide lambalarda ise bu değer %30-40 arasındadır. Yani 100 Wattlık bir ****l halide ampul Yaklışık 600-700 Wattlık Ampulun çıkardığı ışığı üretmektedir. Şöyle izah etmek gerekir ise 100 Wattlık bir ampul de görünür ışık sadece 5-6Watt ‘tır. Geri kalanı ise kızıl ötesi ışınlar ve ısıdır.



36 Wattlık bir TL’D serisi Philips florasanda ise Toplam görünür ışk yayılması 10Watt geri kalanı ise infrared (kızıl ötesi ışınlar) ve diğer kayıplardır.



Philips’in yine 400Wattlık bir ****l Hallide lambasında ise Görünür ışık yayılımı 96Watt, Infrared yayılımı 237Watt diğer kısmı ise ısı üretimidir. Görünür ışık yayılımı ****l Halid lambalar için güç arttıkça artmaktadır. (2000Wattlık ****l Hallide için 800-900 Watt civarı. Geri kalanı infrared ve ısı. Bu yüzden küçük güçlü ****l halid lambası pek tavsiye edilmemektedir.)



Üstelik burada daha önemli bir konu var. Akvaryuma gereken ışık, tabanın genişliği ile doğru orantılı , akvaryum derinliğinin ise karesi ile orantılı olmalıdır.. Özellikle lambadan uzaklaştıkça aydınlanma miktarı mesafenin karesi ile azalır. Yani lambayı ne kadar uzağa koyarsanız veya akvaryum ne kadar derin ise aydınlanma miktarı mesafenin karesi kadar azalır. Bunun yanında akvaryum suyu özellikle ultraviyole ve bazı bitkiler için faydalı ışınları süzmektedir. (Güneş gözlüğü gibi davranmaktadır.) Bu yüzden derinlik arttıkça lamba adeti veya gücü arttırılmalıdır. Bu anlattıklarımızdan anlaşılacağı gibi akvaryumda ışık seçimi watt/litre hesabı değil de tecrübe ve bilgi gerektirmektedir. Akvaryumda bitki yetiştirmekte başarılı insanların bilgi ve görüşlerinden faydalanmanız şiddetle tavsiye edilir.




http://www.atlasakvaryum.com/typo3te...639fa58050.jpg




2) Işığın Sıcaklık Derecesi (Kelvin): Işığın rengi Kelvin cinsinden ifade edilir. Işığın rengi şu demektir: Hepimiz bir tav fırınıda veya bir Demir-Çelik Fabrikasında potadan dökülen demirin rengini görmüşüzdür. Bu potada dökülen demirin sıcaklığı , yaydığı ışığın da rengini ifade eder. Bu konunun akvaryumda nasıl kullanılacağına gelince: Gün işiğinin sıcaklık derecesi 5000 Kelvin civarıdır. Pratik olarak kullanacağımız aydınlatma apareyleride (lamba , floresan vs.) Bu sıcaklık derecesi civarı veya daha yüksek olmalıdır. Güneş ışığı gün boyunca değişik sıcaklıklarla yere geliyor. Bunu sebebi, atmosfere vuruş açısının değişmesidir. Sabahları soğuk(düşük kelvin) ışıktan başlayarak, öğlen ve öğleden sonra özellikle tropik bölgelerde 10,000K’i aşar. Batımına doğru da yine sıcaklıkta düşüş görülür. Otomatik zamanlayıcı sistemler ve değişik derecelerdeki ampullerle doğayı taklit etmek mümkündür. Tabi bu aydınlatma için ayırdığınız bütçeyi bir daha düşünmeniz demektir. Buna pek fazla gerek yok aslında. Günboyu gelen ışığın ortalama sıcaklığını oluşturacak sürekli bir sistemden hemen hemen aynı verimi alırsınız. İşte bunun için genel aydınlatmanız ortalama 5500-7500 arası olmalı.



3) Lambanın Renk Renderleme Faktoru(CRI): Renkler deiğişik lamba tiplerinde farklı görülürler. Bu konuyu kolayca anlatmak istersek: floresan lambalar altında renkler olduğundan farklı görünürler. Normal lambalar ve halojen de ise renkler normal güneş ışığındakinin yaklaşık olarak aynısı olarak görülürler. Bu faktör halojende ve normal lambalarda çok yüksek (gün ışığına çok yakın yani 100 e yakın) florasan , ****l halide vs.de ise lamba tipine göre 65 ve çok daha aşağıdadır. Bu özetle halojen ve normal ampullerde renkler gerçeğine daha yakın görülürler , diğer tip lambalarda ise renkler olduğundan farklı görülürler demektir.



4) Lambanın Yaydığı Işık Dalga Boyları (Işık spektrumu): Bilindiği gibi gün ışığı içinde bütün renkleri içerir. Yani beyaz görünen gun ışığı içersinde mor, mavi, gök mavisi, yeşil, sarı, turuncu ve kırmızı renkleri bulunmaktadır. Her rengin ayrı dalga boyu vardır. (Gökkuşağını hatırlayınız.) Mavi Işık 400 Nano metre(nm), Sarı 550-600nm, Kırmızı 700-750nm gibi. Bir ışık kaynağının yaydığı ışıkta içinde çeşitli renkler içerir. İnsan gözünün en hassas olduğu renk sarıdır. Bu renk altında cisimler göz yorulmadan incelenebilir. (Normal ampuller ve halojen lambaların yaydığı ışığın rengine dikkat ediniz) Bu yüzden evimizde kullandığımız lambalar bu dalga boylarını en fazla şekilde yansıtacak şekilde tasarlanırlar. Fakat bitkiler için bu dalga boyları neredeyse bir şey ifade etmez. Yukarıda ifade ettiğimiz gibi lambaların üzerinde yaydığı ışık şiddeti yazılır. Fakat bu değer sarı ışık cinsinden ifade edildiği için bizim için çok fazla bir şey ifade etmez. Önemli olan lambanın hangi renklerde ışık yaydığıdır. Grafik 1’de Sylvania’nin Grolux Floarasan Lambasının ışık spektrumları görülmektedir. Aşağıda da anlatılacağı gibi 450 nanometre ve 650 nanometre dalga boyları bitkinin fotosentezini özendiren ve arttıran dalga boyları olduğu için Grolux bu dalga boylarında diğer dalga boylarında olduğunun üç –beş katı daha fazla ışık vermektedir.







Grafik 1: Sylvania Grolux Lambaların (Grolux ve Grolux wide) Işık Spektrum Eğrisi.



ESTETİK AYDINLATMA:



Estetik açıdan aydınlatma akvaryumdaki bitkilerin ve balıkların renklerinin vurgulanması , akvaryumdaki detayların gözü yormadan izlenmesi amacıyla kullanılır. İhtiyaç aydınlatması ile birlite kullanılabilir. Esteki aydınlatma için halojen aydınlatma, veya gün ışığı floresan lambalar kullanılabilir.








http://www.atlasakvaryum.com/typo3te...66b9a1d12c.gif
İHTİYAÇ AYDINLATMASI:



Bitkilerin büyümesi ve balıkların doğal ortamlarında bulunduklarının hissiyatının verilmesi için aydınlatma gereklidir. Aydınlatma tipi seçilirken bazı kriterlere dikkat etmek gerekmektedir. Akvaryumdaki diğer etkenlerin seçiminde ve dizaynında olduğu gibi aydınlatmanın seçiminde de akvaryumun uyumu gözönüne alınması gerekmektedir.



Yani akvaryumdaki bitkilerin ve balıkların benzer ışık özelliklerine ihtiyaç duyması gerekmektedir. Aksi taktirde aydınlatma balık veya bitki için seçilmek zorunda kalınır veya seçilmiş aydınlatma miktarı ve tipi, bitki veya balığı rahatsız edici olabilir.



Balık Aydınlatması: Balıkların doğal ortamlarındaki ışık faktörlerinin sağlanması için yapılır. Eğer balık bir yüzeye yakın ve bol işik altında yaşayan bir balık ise olabildiğince güneş ışığına yakın ve yüksek şiddete aydınltma kullanlabilir. Eğer balık derinde veya loş ortamda yaşayan balık türü ise aydınlatma bu ambiansı yakalayacak şekilde olmalıdır. Daha çok estetik aydınlatmdaki hususlar göz önüne alınır. Örneğin; Piranha’ların veya bolca Loach türlerinin bulunduğu şiddetli ve yüksek kelvinli(Daylight-güneş ışığı) aydınlatma uygulamak, balıkların stres ve huzursuzluktan hastalanmalarına neden olur.



Bitki Aydınlatması: Bitkilerin büyümesi için ışık, gübre, iyi bir dip kumu, uygun akvaryum ortamı vs.den çok daha fazla gereklidir. Bitkiler fotosentez yaparlar ve bu sayede yaşamlarını sürdürürler (Diğer bütün faktörler de çok önemlidir). Fotosentez yapılabilmesi için bilindiği gibi en önemli faktör ışıktır. Fotosentez sadece ışık altında olur ve ortamdan bitkiler CO2 (karbondioksit) çekerek yerine 02 (Oksijen) verirler. Işık kesildiğinde ise durum tam tersi şekilde ceryan eder ve bitki ortamdan (akvaryumdan) oksijen alıp ortama CO2 verirler. Bitki aydınlatması bitkilerdeki fotosentez olayını arttırıcı olacak şekilde tasarlanması gerekmektedir. Işığın kalitesi de miktarı kadar önemlidir.



Yapılan araştırmalara göre fotosentez özellikle mor ötesi (ultra viyole) ve kırmızı 450 nano metre dalga boyu ve 650 Nano metre dalga boyunda çok fazla artış göstermektedir. Fotosentez olayını arttırmak için güneş ışığı özellikleri gösteren lambaların seçimi ile birlikte bu tip özel lambaların seçimi bitkinin fotosentez yapmasında artışa sebep olacak ve bitkiler çok daha hızlı büyüyeceklerdir.




http://www.atlasakvaryum.com/typo3te...0784491538.jpg



Aydınlatma Terimleri

http://www.atlasakvaryum.com/typo3te...24cb81bbfe.jpg
İlk başta göz korkutucu gelebilir. Bu terimler size verildiğinde ne olduklarını bilemiyor olabilirsiniz. Peak ışıklandırma Firması'ndan Chris Terry sorularımızı yanıtladı.



CRI nedir?

CRI - (Color Rendering Index, Renk Sunum İçeriği) - Renk Sunumu bir ışık kaynağının cisimlerdeki renk üretimidir. 0-100 arasında değerlendirilir. 100 en canlı rengi gösterir. 80 CRIlık bir ışık kaynağı 60 CRIlıktan daha canlı ışık verir.



Kelvin nedir?

Kelvin Sıcaklığı ışık kaynağının kendisinin genel rengini ifade eder. Bir ışığı sıcak ya da soğuk olarak ifade ettiğinizde onun kelvini hakkında bilgi vermiş olursunuz. Düşük kelvinler (ör. 3000K) sıcak ışığı, yüksekler ise ör (8000K) düşük sıcaklığı belirtir. 5000-6500 arası Kelvin gün ışığına karşılık gelir.

1000 K: kandil, yağ lambası

2000 K: Gün batımı, gün doğumu. Yüksek basınçı sodyum lambalar.

2700 K: Sıcak beyaz florasanlar.

2850 K: Klasik telli ev ampülleri

3000 K: Stüdyo lambaları

3500 K: Kuartz halojen lambalar.

4000 K: Flaş ampüller.

4100 K: Soğuk beyaz florasanlar.

5000 K: Mavi flaş lambaları, elektronik flaş, ortalama gün ışığı.

6000 K: Açık öğlen güneşi, standart ****l Halide (HID) lamba.

7000 K: Biraz kapalı gökyüzü.

8000 K: Bulutlu, sisli gökyüzü.

10,000 K: Tam kapalı gökyüzü.

11,000 K: Güneşsiz, mavi gök yüzü.

20,000 K: Açık havada, dağdaki gölgeler.



Lümen nedir?

Işık Enerjisinin ölçüsüdür. Diğer bir deyişler bir ışık kaynağından toplam çıkış lümenle ifade edilir. Lümen ne kadar yükse ışık o kadar parlak gözükür. 1 lumen = 0.00146 W



Lüks nedir?

Özgül ışık miktarıdır. Metrekare başına düşen lümenden hesaplanır.



Watt nedir?

Watt güç birimidir. Genellikle lümenle karıştırılır. Lümen bir lambanın parlaklığını belirtir, watt ise o lambanın yanarken harcadığı gücü. AYNI TİPTE BİR LAMBA'NIN yüksek wattlısı yüksek lümen, düşük wattlısı düşük lümen verir. 1 lumen = 0.00146 W



Starter ve balast arasında ne gibi farklılıklar vardır?

Starter lambaya ani bir ark atar ve lamba yandıktan sonra başka bir iş yapmaz. Arabadaki marş motorunun arabada yaptığı görevi yapar diyebiliriz. Balast ise devrenin düzenleyicisidir. Lamba çalışırken devamlı olarak voltajı ve akımı düzenler. Bazı balastlar başlatıcıları kendi bünyesinde barındırır.



Elektromanyetik ve elektronik balast arasındaki fark nedir?

Elektromanyetik balast başlatmasını ve düzenlemesini ana gövdeye monte edilmiş bakır kanatlar üzerinden manyetik olarak yapar. Elektronikler ise lambayı bileşenleri (direnç, kapasitör, diyot, transistör vb.) yardımıyla çalıştırır. elektronikler, daha hafiftir, enerjiden daha fazla tasarruf ettirir, daha küçüktür, çok daha hafiftir, soğuk şekilde çalışır ancak biraz daha pahallıdır. Nemden korunmasına da dikkat edilmeli akvaryumun nem alınmayacak bir bölgesine yerleştirilmelidir.





Akvaryum Bitkileri İçin Işığın Önemi

Akvaryumda Kullanılan Lamba türleri

Bitkilerin gelişimlerini desteklemek için yeterli aydınlatma yapılmalıdır. Doğadaki bitkilerin büyük çoğunluğu fotosenteze bağımlıdır. Bu sucul bitkiler için de böyledir. Uygun spekturm çoğu kez gözlenebilir ama gözle görünmeyen (UV ev IR gibi) başka etmenler de vardır.

Doğru tipte bir ışıklandırma satın alabilmeniz düzenlemenizde kullanacağınız bitki çeşitlere bağlıdır. Çünkü çok fazla veya çok az ışığın eşit derecede istenmeyen etkileri olacaktır. Gereğinden az ışık bitkilerin gövdelerinin uzamasına, gereğinden fazla ışığın ise bitkilerin solmasına yol açan alg patlaması ve sıcaklık yükselmesi gibi etkileri olur.

En çok kullanılan ışıklandırma seçenekleri floresanlar ve ****l halide HQI’lardır.

Floresan Aydınlatması

FL iki ucundan bağlı ince bir tüptür. T8 ile T5′i ayıran tüpün çapıdır.

T8 evde kullanılan tipik aydınlatma aracıdır. Sucul bitkiler için uygun olan versiyonları da vardır.

T5 T8′den çap olarak daha küçük olmasına rağmen aynı parlaklığı sağlar. Çağın küçük olması aynı alana daha fazla T5 yerleştirilebileceği anlamına gelir. Bu lambaların iki türü vardır; HE(yüksek ferformans) ve HQ(yüksek verim).

http://www.atlasakvaryum.com/uploads...0a8421.jpg.jpg

PL genellikle yemek çubuğu lambası olarak anılır ve başka tip bir floresan ışığıdır. Ya bir birine paralel iki floresanın ya kaynaştırılmasından ya da U-şeklinde bir floresandan oluşur. Tek bir bağlantı noktaları vardır ve çıkışı ve performansı normal floresanları gölgede bırakır.

http://www.atlasakvaryum.com/uploads...d378f7.jpg.jpg

****l halide HQI

****l halide aydınlatması spekturmun tamamına en yakın aydınlatmadır. Bunun yanında ışık üretme yeteneği azdır ve diğerlerine göre daha fazla sıcaktır.

Renk Sıcaklığı

http://www.atlasakvaryum.com/uploads...649638.jpg.jpg

Renk sıcaklığı; parlaklıktan algılanan renktir. Birimi K(Kelvin)’dir. Genellikle 5500K ile 8000K arasında değişir. Kelvin değeri azaldıkça lambanın rengi sarıya, arttıkça maviye doğru döner.

Işıklandırma

Sucul bitkiler biyolojik saatlerinin ritmlerine dayalı olarak gelişirler. Gündüzleri aktif, geceleri pasif durumda olurlar. Güneş ışığıyla başlayan fotosentez güneş batana kadar durmaz. Aydınlatmanın yeterli kullanımı bu süreci zenginleştirir ve bitkilerin sağlıklı gelişimini sağlar. Bitkiler gece pasif duruma geçmişlerse (bu genellikle yapraklarını kapamalarıyla olur) çok güçlü ışıkla bile tekrar aktif olmayabilirler. Hızlı büyüyen bitkiler yavaş gelişenlere oranla daha fazla aydınlatma zamanına ihtiyaç duyarlar. Günlük 10 saat aydınlatma en iyisidir.

Aydınlatma kalitesi ve bitkilerin gelişimine etkisi

Fotosentez ışığın farklı dalga boylarında eşit olarak gerçekleşen bir olay değildir. Farklı renkte ışıkların bitkiler üzerinde farklı etkileri olur. Örneğin; kırmızı renkli bitkiler ultra viyoleye çok yakın olan mavi spekturmu daha fazla kabul ederler. Bu tip aydınlatma uygun besinlerle birleştirildiğinde kırmızı bitkileri çok göz alıcı hale getirecektir. Floresan lambalar dengeli spekturm dağılımı olmayan bitkiler için kullanılırlar. Yoğunlukları da zamanla azalacaktır. Bu bitkilerin daha yavaş gelişmelerinden ve daha az renkli hale gelmelerinden anlaşılabilir. Bu süreçte bitkiler daha az gelişirken kullanılmayan besinler farklı ışık ihtiyaçları olan yosunlar tarafından kullanılırlar. Bu yüzden lambaların düzenli değişimleri bitki gelişimine etkilerini garanti altına almış olur. Floresan lambalar her üç ayda bir, daha yüksek verimli T5′ler ise altı ayda bir değiştirilmelidir.

Aydınlatma Miktarı

Elimizde bir tankın sahip olması gereken lamba miktarını belirleyen kurallar yoktur. Bazıları 1 litre su için 1 W ışık kullanılması gerektiğini söylerler. Bu hesaba göre 100 litre bir tankta 100W ışığa ihtiyaç duyulur. Ama her tankın su derinliği ve içindeki bitkinin cinsi ve yoğunluğu farklıdır. Bu yüzden kendi tankınız için doğru miktarı ancak deneme yanılma yöntemiyle bulabilirsiniz. Genellikle hızlı gelişen bitkiler litreye 1 W’tan daha fazlasını isteyeceklerdir. Derin ve hızlı gelişen bitkileri fazlaca ihtiva eden tanklarda bu oran 1.5′den 1.7′ye kadar değişebilir. Yani 100 litrelik bir tankta 150W veya daha fazlasına ihtiyaç duyulabilir.

Nüfuz Etme

Nüfuz etme ile kastedilen şey ışığın suyun içerisine girmesi ve bu yüzden suyun derin bölgelerinde parlaklığın azalmasıdır. Farklı lümenlerin farklı nüfuz edişleri olacaktır, en zayıf olanı kırmızı ışıktır. Derin denizlerde kırmızı ışığın aşağı inmesi mümkün olmadığından sadece mavi ışık görünür. Farklı aydınlatma ekipmanlarının farklı nüfuz etme güçleri vardır.




SYLVANIA'dan Bitki, Balık ve evcil hayvanlar için profesyonel Ampuller

Bitki

Tatlı Su

Deniz Suyu

Terraryum

Gro-lux
Daylightstar
Aquastar
Coralstar
Reptistar

http://www.atlasakvaryum.com/uploads...2a6e38.gif.gif http://www.atlasakvaryum.com/uploads...ae4785.gif.gif
Yeterli düzeyde gün ışığı olmayan yerlerde bitkilerin büyümesine yardımcı olan floresan ampuller. Yüksek düzeyde mavi ve kırmızı ışık yayma özelliği sayesinde bitkilerin sağlıklı büyümesine yardımcı olur. Akvaryumdaki bitki ve balıkların doğal renklerini güçlendirir.

Ürün Tanımı

Watt

Renk

Dip

Boyutlar
Boy Çap

Kutudaki Adet

Ürün Kodu

F8W/GRO

8

Gro-Lux

G5

288

16

25

0000026

F13W/GRO

13

Gro-Lux

G5

517

16

25

0000370



F14W/GRO

14

Gro-Lux

G13

361

26

25

0000043

F15W/GRO

15

Gro-Lux

G13

438

26

25

0000069

F18W/GRO

18

Gro-Lux

G13

590

26

25

0001523

F25W/30’’/GRO

25

Gro-Lux

G13

742

26

25

0001679

F30W/GRO

30

Gro-Lux

G13

895

26

25

0000150

F36W/GRO

36

Gro-Lux

G13

1200

26

25

0001524

F38W/GRO

38

Gro-Lux

G13

1047

26

25

0002213

F58W/GRO

58

Gro-Lux

G13

1500

26

25

0001525

F20W/GRO

20

Gro-Lux

G13

590

38

25

0000462