Mozilla Firefox ya da kısaca Firefox, Mozilla Vakfı tarafından geliştirilen özgür bir ağ tarayıcısıdır, eski Mozilla Suite'in yeniden tasarlanmasıyla, Netscape - Gecko tabanlı olarak, XUL kullanıcı arayüz dili ile hazırlanmıştır. Günümüzde İnternet kullanıcılarının yaklaşık olarak %20'si Firefox kullanmaktadır.[4] Özellikle Endonezya, Almanya ve Polonya'da büyük başarı elde etmiş olup bu ülkelerde kullanım oranları sırasıyla %57,[5] %45,[6] ve %44[7] düzeyindedir. Firefox sürekli olarak pratik hızlı internet kullanımı için kendini geliştirir, ön planda yeni özellikler kazandırır, rakipleri firefoxun birçok yeni özelliğini kendilerine kopyalamıştır.

Mozilla " kâr amacı gütmeyen kuruluş" sloganını kullansada, bu doğru değildir, arama motorlarından kazanç sağlamaktadır. Mozilla'nın yıllık geliri 200 milyon dolar civarlarındadır. Örneğin Firefox tarayıcı ile en çok hangi arama motoru kullanılırsa, kullanıma göre arama motoru şirketleri örneğin google, mozilla şirketine ödeme yaparlar ya da yıllık ücret anlaşması yaparlar.[8][9][10]

Mozilla Firefox, Windows, Linux, Mac OS X, Android gibi yaygın işletim sistemlerini için versiyonlar mevcuttur. Firefox'un 31. sürümü PC Mag tarafından yapılan değerlendirmeyi Internet Explorer, Google Chrome ve Apple Safari'yi geride bırakarak 1. sırada tamamlamıştır.[11]

Firefox'un 3.parti Adobe firmasının Flash desteği ile uyum problemi vardır, Firefox flash içerikli bir site yüzünden bazen donar ya da bilgisayarın kitlenmesine neden olur. Bunun sebebi flash eklentisidir.

Konu başlıkları



1 Tarihçesi
2 Özellikleri
3 Kullanımı
4 Kazandığı ödüller ve başarılar
5 Gelişmeler

Tarihçesi


Firefox projesi: bünyesinde tarayıcı, e-posta istemcisi ve HTML düzenleyici, IRC sohbet eklentisisi özelliklerine sahip olan Mozilla Suite'in deneysel bir kolu olarak geliştirilmeye başlanmıştır. Netscape’in ticari kaygılarla sponsorluk anlaşmaları yapması nedeniyle yeni bir tarayıcı projesinin başlatılmasına ihtiyaç duyulmuştur.[12] 3 Nisan 2003'te Mozilla'da, projenin odak noktasının Mozilla Suite'ten Firefox ve Thunderbird'e kaydırılması kararı alınmıştır.[13]

Firefox'un Eylül 2002'de yayınlanan 0.1 nolu ilk resmi sürümünde adı Phoenix'dir.[14] Ancak BIOS üreticisi “Phoenix Technologies” ile yaşanan sorunlar nedeniyle Mayıs 2003'te yayınlanan 0.6 nolu sürümünde adı Firebird olarak değiştirilmiştir.[15] Ancak bu seferde, daha önceleri yayınlanmış olan Firebird isimli veritabanı yazılımı nedeniyle ismin tekrar değiştirilmesine karar verilmiştir. Tarayıcının Şubat 2004'te yayınlanan 0.8 nolu sürümünden itibaren “Mozilla Firefox” (ya da kısaca "Firefox") adı kullanılmaya başlanmıştır.

Firefox'un özellikleri hakkında detaylı bilgi almak için web sitesindeki özellikler sayfasını inceleyebilirsiniz.

Zengin eklenti desteği. İhtiyaçlarınıza yönelik çeşitli eklentiler yükleyerek Firefox'a ilave özellikler katabilirsiniz.
Persona temaları ve diğer temalar ile görünümünü değiştirebilme.
Yer imleri, kurulu eklentiler ve parolalar için senkronizasyon desteği (masaüstü ve mobil dahil)
Yer imlerini etiketlenebilir. Konum çubuğu üzerinde yer imlerinde arama yapılabilir.
Özelleştirilebilir arayüz: Firefox üzerindeki düğmeler, alanlar ve çubukların yerleri değiştirilebilir, çıkarılabilir, yeni düğmeler eklenebilir.
Gizli tarama: Bu özellik açıldığında gezintiler ile ilgili hiçbir kayıt tutulmaz.
Dahili PDF okuyucusu. Firefox bünyesinde geliştirilen PDF okuyucusu sayesinde Adobe Reader vb. bir ek uygulama gerekmeksizin tarayıcı penceresi üzerinden PDF dosyaları okunabilir.[19]
Oturum kurtarma: Firefox beklenmeyen bir şekilde kapanırsa o sırada açık olan sekmelerinizin yanı sıra girmiş olduğunuz metinler ve süren indirmeler geri getirilir.
Çökme koruması; Flash, QuickTime veya Microsoft Silverlight gibi yan uygulamalarından biri çöktüğünde Firefox'un geri kalan kısımları etkilenmez.
İndirme yöneticisi; indirme işlemine ara verebilme, sıfırdan başlatabilme
Dahili yazım denetimi (Henüz Türkçe desteği yok)
RSS beslemesi okuyucu
Eski yan uygulama tespiti: Flash, Java, Adobe Acrobat gibi yan uygulamaların güncel olup olmadıkları denetlenebilir.
Web gelişticileri için web konsolu, inceleme, hata ayıklama, karalama defteri, stil editörü gibi araçlar.

Kullanımı


Firefox'un kullanımı, kisişelleştirilmesi ve püf noktaları ile ilgili olarak Mozilla'nın resmi destek sayfası üzerinden geniş bilgi edinilebilir.
Mozilla Firefox, farklı amaçlara yönelik binlerce eklenti desteğine sahiptir. Bu eklentilere https://addons.mozilla.org adresinden ulaşabilir.
Bir sayfayı yenilemek için diğer tarayıcılarda olduğu gibi F5 tuşunu kullanabilir ancak bu, Firefox önbelleğini tamamen yenilemez. Sayfayı önbellekle (cache) beraber yenilmek için Ctrl + F5 kullanılmalıdır.
Firefox'da adres çubuğundan girilerek ulaşılabilen gizli bazı sayfalar bulunmaktadır:[20]
about: — Firefox hakkında bilgi
about:buildconfig — Kullanılan araçlar ve parametreler
about:cache — Hafıza ve disk belleği hakkında bilgi
about:cache?device=memory — Hafıza belleği bilgileri
about:cache?device=disk — Disk belleği bilgileri
about:config — Gelişmiş kullanıcı ayarları (prefs.js) için grafik arayüz
about:credits — Mozilla Projesi'ne katkıda bulunanların listesi
about:license — Lisans sözleşmesi
about:plugins — Kurulmuş yan uygulamalar ve bunlar hakkında bilgiler
about:mozilla — Mozilla Kitabından özlü sözler
about:robots — Robotlar hakkında ayrıntılı bilgiler

Kazandığı ödüller ve başarılar





2004
Forbes.com Firefox'u en iyi tarayıcı ilân etti.[21]
2005
PC World Product of the Year ve 100 Best Products of 2005 [22]
CNET Editörün seçimi[23]
UK Usability Professionals' Association Best Software Award[24]
PC Magazine Editörün seçimi ödülü.[25]
2006
CNET Editörün seçimi[26]
PC World's 100 Best Products of 2006[27]
2007
Webware Webware 100 winner[28]
PC World 100 Best Products of 2007[29]
2008
CNET, Safari, Chrome, Firefox, ve Internet Explorer'ı karşılaştırdı; performans, güvenlik ve özellikleri ile Firefox en iyi tarayıcı seçildi.[30]
PC Magazine Editörün seçimi[31]
PC World, 100 Best Products of 2008 [32]
Webware 100 winner[33]
2009
LinuxQuestions.org Members Choice Awards[34]
2010
CNET Top 10 Mac Downloads[35]
2011
CNET Editörün seçimi[36]
2012
Şubat ayında Tom's Hardware Safari 5.1.2, Google Chrome 17, Mozilla Firefox 10, Opera 11.61 ve Internet Explorer 9'u hem Ubuntu 11.10 hem de Windows 7'de karşılaştırdı. Firefox, Windows üzerindeki en başarılı tarayıcı seçildi.[37]

Gelişmeler



Mozilla Firefox, 3.0 sürümü için bir rekor denemesi yaptı. Guiness rekoru denemesi 8 milyonu aşan indirmeyle başarılı oldu. 17 Haziran 2008'deki İndirme Günü ile ilk 24 saat içinde 8.000.000'dan fazla indirilme sayısına ulaşan Firefox bununla bir günde en çok indirilen yazılım unvanının sahibi oldu.[38]

Tom's Hardware sitesinin Haziran 2013'te gerçekleştirdiği testlerde Firefox'un 22. sürümü, pazardaki popüler tarayıcılar arasında "en hızlı tarayıcı" ve "en başarılı tarayıcı" ünvanını ele geçirdi.[39]

Firefox'un Ağustos 2013'te çıkan mobil sürümüyle mobil tarayıcıya Türkçe dil seçeneği eklendi.[40]

Firefox'un 31. sürümü PC Mag tarafından yapılan 21 Ağustos 2014'te değerlendirmede Internet Explorer, Google Chrome ve Apple Safari'yi geride bırakarak 1. sırada tamamladı.[41]