Forumunuz.Com - Kapıkulu süvarısı

Osmanli kapikulu ordusunu teskil eden ikinci sinif askerî güçhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Kapikulu süvarisidir. Osmanlilarin muvaffakiyetli hamlelerinde bu sinifin da büyük bir hissesi vardir. Osmanli topraklan genisledikçe timarlar çogaliyorhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif timarlar çogaldikça da timarli süvari (sipahi)nin sayisi da artiyordu. Fakat bunlarhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif kendi timarlarinda ikamet ettiklerindenhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gifbasarilari mahdud kiliyordu. Bu bakimdan daha kurulus yillarindan itibaren devlet merkezindehttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif yeniçeriler gibi devamli ve maas alan bir süvari birliginin bulundurulmasi ihtiyaci hissediliyordu. Bu sebeple Sultan I. Murad dönemindehttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gifRumeli Beylerbeyi olan Timurtas Pasa'nin yardim ve tavsiyesiyle ilk adim atilmis oluyordu. Önce "Sipah" ve "Silahdar" adi ile iki bölük olarak teskil edilen Kapikulu süvarisine daha sonra "Sag Ulûfeci" ve "Sol Ulûfeci" (Ulûfeciyan-i yemin ve yesâr) ile "Sag ve Sol Garipler" (Gureba-i yemin ve yesâr) ismi verilen dört bölük daha ilave edilerek Kapikulu süvari ocagi alti bölüge yükseltilmis oldu.

Kapikulu süvari sinifini meydana getiren efrad da devsirme çocuklari ile harplerde esir alinan çocuklardan meydana geliyordu. Bunlar da yeniçeriler gibi hükümdarin sahsina mahsus olan atli kuvvetler idi. Bunlardan vücutça uygun ve kabiliyetli olanlarhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Istanbulhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Edirne ve Gelibolu saraylarinda terbiye olunduktan sonra yedi senede bir "Bölüge çikmak" tabir edilen bölüklere verme islemi yapilirdi. Derece ve maas itibariyle yeniçerilerden daha yüksek olmalarina ragmenhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif idare üzerindeki nüfuzlari ve harplerdeki önemleri itibariyla onlar kadar ilerde degillerdi.

Kapikulu süvari birliklerinden ilk ikisine "Bas"http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif öbür ikisine "Orta"http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif son ikisine de "Asagi bölükler" adi verilmisti. Bunlardan sipah bölügüne "Kirmizi bayrak"http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif silahtar bölügüne "San bayrak"http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif orta ve asagi bölükler için de Alaca bayrak" tabiri kullanilirdi.

Kapikulu süvarilerihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif hükümdarla birlikte sefere gittikleri zaman onun sag ve solunda yürürlerdi. Sipah sagdahttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif silahtar da solda bulunurdu. Sipahin saginda sag ulûfecilerhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif silahtarlarin solunda da sol ulûfeceler yürürlerdi. Bunlarin sag ve solunda da sag ve sol garipler yürüyorlardi.

Sipah ve silahtarlarhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif muharebe meydaninda padisahin çadirini (Otag-i hümâyun)http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif ulûfeciler gerek muharebe esnasindahttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif gerekse konaklama yerlerinde saltanat sancaklarinihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif garipler ise ordu agirliklari ile hazineyi muhafaza ederlerdi.

Adi geçen "Alti Bölük" efradihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif hayvan besledikleri için devlet merkezinden fazla uzak olmayan ve mer'asi bol yerlerde ikamet ediyorlardi. Bu yüzden bunlardan bir kismi Bursa ile Edirnehttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif bir kismi da Istanbul ve civarinda ikamet etmek zorunda idiler. Kanunî Sultan Süleyman zamanindan baslamak üzerehttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif bunlardan 300 kisihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif sefer zamanlarinda devlet merkezinde bir çesit yaverlik yapmak vazifesi ile görevlendirilmislerdi. Mülazim adi verilen bu 300 kisihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif baris zamanlarinda mirî mukataalarin idaresi ile cizye cibâyeti (toplanmasi) gibi islerle görevlendirilmislerdi.

Kapikulu süvarilerini meydana getiren her bölügün âmiri olarak ayri ayri agalari vardi. Bunlarhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Sipah agasihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Silahtar agasihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Sag ulûfeciler agasi gibi isimler aliyorlardi. Belge ve kanunnâmelerde bu isimler aynen kullaniliyordu. Nitekim 18 Muharrem 973 (15 Agustos 1565) tarihli Semendire ve Belgrad'a kadar yol üzerinde bulunan kadilara gönderilen hükümde bu isimlerden ayni lafizlarla söz edilmesi bunun örneklerinden biridir. Protokol bakimindan bunlarin en ileride olani Sipah agasi oldugu gibihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif bunun komutasinda bulunan bölük de en itibarli bölük idi. Agalardan baska her bölügün bölükbasilarihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif kethüdalarihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif kethüda yerihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif katip ve kalfa isimlerini tasiyan bir komuta heyeti ile basçavus ve çavus adlarinda küçük rütbeli zâbitleri vardi.

Kapikulu süvarilerinin kullandiklari silahlarhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif genellikle o dönemde her kavim ve millet tarafindan kullanilan silahlardi. Bunlarin orijinalligihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif silahlarin imal ve kullanilmasinda idi. Türk silahlarinin daha hafifhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif yani tasinma ve kullanilmasinin kolay olmasi bir üstünlük sagliyordu. Hafif silahlar grubuna giren bu silahlarhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif okhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif yayhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif kalkanhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif harbe veya mizrak ile bele takilan baltahttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif pala veya hançerle atlarin eger kasina asilmis olan gaddare denilen genis yüzlü kisa bir kiliç ve bozdogan ismi verilen yuvarlak basli bir agaç topuzdu. Kapikulu süvarilerinin bellerindeki ok keselerinde (sadak) oklari vardi. Muharebelerdehttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif bu silahlardan duruma göre uygun olanini kullanirlardi. Bu süvarilerin üzerlerinde çelik zirhli gömlekler vardi. Kalkanlari ise elbise ve basliklarinin renginde boyanmisti. Muharebelerde yanlarinda yedek hayvanlari da bulunurdu.

Sultan III. Murad döneminden önce hariçten bir kimsenin giremedigi bu ocagahttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif adi geçen hükümdar zamanindahttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gifdisardan iltihaklar basladi. Ocak teskilâti bozulduktan sonra "veledes" denilen süvari ogullari da ocaga alinmaya baslamisti. Kanunî Sultan Süleyman zamaninda sayilan yedi bin kisi civarinda ikenhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif hariçten ocaga girenler yüzünden bu sayi yirmi bini bulmustu. Bilahere Kaptan-i Derya Kara Murad Pasa'ninhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif ocaklarihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Ibsir Pasa aleyhine kiskirtmasi sonucunda süvari mevcuduhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif ocaktan tard edilmis olanlari da tekrar almak suretiyle elli bine ulasmisti XVII. asrin ortalarindahttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif vezir olarak Osmanli Devleti'ne hizmet etmis bir aile olan Köprülüler iktidara geçincehttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif devletin inhitatini uzunca bir süre yavaslatmaya ve hatta durdurmaya basladiklari gibi bazi islahat hareketlerinde de bulunmaya tesebbüs etmislerdi. Iste bu dönemdehttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif süvari bölüklerinde yapilan tenkisatla sayilan on bes bin civarina indirilebilmisti. Bunlarinhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif yaptiklari bazi isyanlari da bastirilinca takibata ugradilar. Bunun üzerine önemleri kalmayan bir sinif haline geldiler. Zaman zaman zorbaliklar yapan ve isyan eden bu askerî birliklerinhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Dördüncü Murad ile Köprülü Mehmed Pasa'dan yedikleri iki büyük darbehttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif bunlari önemsiz bir hale getirmisti. Hezarfen Hüseyin Efendihttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif bunlarinhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif bu dönemdeki sayilarini su rakamlarla bize aktarmaktadir. Ona göre Sipah bölügü 7203http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Silahtar bölügü 6254http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gifÜlûfeciyan-i yemin 488http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Ulûfeciyan-i yesâr 488http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Gureba-i yemin 410http://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif Gruba-i yesâr 312 olmak üzere toplam 15155 kisiye kadar yükselmektedir.

XVIII. asirdan itibaren sayi ve güçleri giderek zayiflayan Kapikulu süvarisi de "Vak'a-i Hayriye" diye adlandirilan ve yeniçeriligin ortadan kalkmasiyla sonuçlanan olayda lagv edildiler. Yeniçerilerin bu siralardaki serkeslik ve isyanlarina katilmayan bu ocak mensuplarindanhttp://www.forumuz.net/images/digersmileyler/virgul.gif isteyenlerin yeni kurulan modem süvaride vazife almalarina müsaade edilmisti.