Ab-ı Hayat Ağacını Arayış

Ab-ı Hayat Ağacını Arayış

Bir bilgin masal olarak dedi ki: "Hindistan'da bir ağaç vardır. Kim o ağacın meyvesinden yerse, ne ihtiyarlar, ne de ölür."

Bir padişah bu sözü sadık bir dostundan işitti. O ağaca, meyvesine aşık oldu. Divan adamlarından bilgili birisini, o ağacı bulmak, meyvesinden getirmek için Hindistan'a gönderdi.

Adam o ağacı bulmak için Hindistan'da ve çevresinde yıllarca dolaştı durdu. Bu istenen şeyi elde etmek için şehir şehir gezdi; ne ada, ne dağ, ne de ova bıraktı.

O ağacı kime sordu ise, sorulan kimse onun sakalına güldü. "Böyle bir ağacı arayan delidir." dedi. Çok kimse de şaka ederek onun ensesine vurdular da; "Sen şu dünya dertlerinden kurtulmuş, muradına ermiş, saf bir kişisin." dediler. "Senin gibi gönlü temiz, saf bir kişinin bu araştırması boş olur mu? Laf olsun diye hiç arar mısın?"

Bu şekilde onunla alay etmeleri, eğlenmeleri de ona başka bir tokat oluyordu. Bu manevi tokat, onu maddi tokattan daha çok sarsıyordu. Alay ederek onu övüyorlar; "Ey aziz varlık!" diyorlardı "Filan yerde çok ulu bir ağaç vardır. O ormanda yemyeşil, pek yüce, yaygın, her dalı kalın bir ağaç vardır."

Padişahın adamı herkesten bir çeşit haber duyuyor ve o ağacı bulmak için çok gayret sarfediyordu. Adam Hindistan'da yıllarca dolaştı. Padişah da ona mallar, paralar gönderiyordu. O gurbet diyarında birçok yorgunluklara katlandı. Nihayet bıktı, usandı ve ağacı aramaktan aciz kaldı. Çünkü ona aradığından hiç bir iz görünmedi; boş bir haber peşinde koştu durdu. Böylece onun ümit ipliği koptu ve aradığını artık aramaz oldu. Geriye dönmeye, padişahın yanına varmaya karar verdi.Hem ağlıyor, gözyaşı döküyor, hem de durmadan yol alıyordu.

Padişahın adamının ümitsizliğe düşüp memleketine dönerken yolda konakladığı yerde, kerem sahibi, kutupluğa(1) ermiş bir şeyh vardı. Garip adam ümitsiz bir halde; "Ben o kutbun huzuruna gideyim. Onu ziyaret ettikten sonra yine yola düşerim." dedi. "Belki onun duası benim yoldaşım olur. Çünkü gönlümün arzu ettiği şeyden ümidi kestim."

Gözü yaşlı olarak şeyhin huzuruna vardı. Bulut gibi gözyaşı yağdırıyordu.

"Şeyhim!" dedi. "Acımanın ve esirgemenin tam zamanı. Ümitsizim; lütfetmenin, iyilik etmenin vakti bu saattir."

Şeyh; "Açık söyle!" dedi. "Ne derdin var? Bu ümitsizlik nedendir? İstediğin ne idi? Ne yapmak istiyordun? Neye yüz tutmuştun?"

"Padişahlar padişahı, bir ağaç bulmak için beni seçti." dedi. "Dünyada eşi pek zor bulunur bir ağaç varmış. Onun meyvesinde ab-ı hayat gizli imiş." O ağacı yıllarca aradım. Sarhoşların alayından, beni maskara yerine koymaktan başka hiç bir belirtisini bulamadım."

Şeyh güldü. Ve ona dedi ki: "Ey gönlü temiz, saf kişi! Bu ağaç, bilgili kişilerdeki bilgi ağacıdır. Yani bilgi sahibindeki bilgidir. O bilgi ağacı, çok büyük, çok yüksek, çok yayvandır. Allah'ın uçsuz bucaksız, her şeyi kaplayan büyük denizinden meydana gelmiş bir 'ab-ı hayat' tır. Ey hiç bir şeyden haberi olmayan kişi! Sen surete, görünüşe kapılmışsın da, bilgi ağacını bayağı ağaç sanmışsın. O yüzden de o ağacın dalından, meyve koparamamışsın." O bilgiye, bazen ağaç, bazen güneş, bazen deniz, bazen de bulut adı verilir. Aslında o tektir, fakat yüzbinlerce eseri var, yüzbinlerce belirtisi vardır. Belirtilerinin en değersizi, en aşağısı da ölümsüz bir ömürdür. O, bilgi olarak tektir, ama binlerce eseri, izi olduğu için o tek bilginin sayısız adı var."

"Bir adam senin baban olur, ama o bir başka birinin de oğludur. Bir başkasına kahırdır, düşmandır, başka birisine ise lûtuftur, iyiliktir. Bir tek insan olduğu halde onun yüzbinlerce adı vardır. Onun bir vasfını bilen, diğer vasıflarına karşı kördür."

"Kim onu bir ad olarak ararsa, bir ada takılıp kalırsa, senin gibi ümitsizliğe düşer, perişan olur gider."

"Sen, bu ağaç adına ne diye sarılıp kalırsın, ne diye muradına eremiyor, talihsiz oluyorsun?"

"İlim(=bilgi) Hakk'ın sıfatlarındandır. Sen addan geç de sıfatlara bak: O sıfatlar seni Zat'a götürsün, yani seni Hakk'a ulaştırsın."

"Halkın ayrılığa, aykırılığa düşmesi ad yüzündendir, manaya ulaşan rahat eder."