Demokratik parlâmenter sistemlerde siyasî partilerin iktidar olabilmeleri
ya da iktidara ortak olabilmeleri nasıl gerçekleşir? Bunun kurumsal, hukuksal yolu
seçimdir. Seçim, ülke yöneticilerini belirlemenin en demokratik yoludur.

Seçimin serbest ve dürüst yapılması da demokratikleşmenin bir göstergesidir.
Seçim sistemleri, oyların değerlendirilişi açısından ikiye ayrılmaktadır:

a. Çoğunluk sistemi : Seçim bölgelerinde en fazla oy alan siyasî parti
seçimi kazanmış olur. Bu sistem ikiye ayrılır:

1. Tek turlu (basit) çoğunluk sistemi: Bir seçim bölgesinde en fazla oy alan
bir parti bütün milletvekilliklerini kazanır.
2. İki turlu (mutlak) çoğunluk sistemi: Bir parti birinci turda bir seçim
bölgesinde oyların yarıdan bir fazlasını alamazsa ikinci oylama yapılır. İkinci turda
en çok oy alan parti seçimi kazanır.

Bu seçim sistemi siyasî istikrarın sağlanması ve güçlü iktidarların
kurulması amacıyla uygulanır. Bu sistemle parlâmentoya en fazla iki ya da üç siyasî
parti girebilir ve çok zayıf, cılız bir muhalefet oluşur. Birçok parti de parlâmentoda
temsil edilmez. Dolayısıyla halkın iradesi parlâmentoya bütünüyle yansıtılmamış
olur. Güçlü iktidar, zayıf muhalefet ortaya çıkar.

b. Nispî temsili sistemi: Bu sistemde bir parti aldığı oy ölçüsünde
milletvekili çıkartır. Bu sistem ile partiler, kendilerini destekleyen seçmen oranına
göre parlâmentoda temsil edilir. Bu sistem diğer sisteme oranla daha adil veçoğulcudur. Bütün partiler aldıkları oy oranında parlâmentoya girer.
Böylelikle, temsil ettikleri seçmen kitlesinin sesini parlâmentoda duyurabilirler.
Birçok parti parlâmentoya girdiğinden muhalefet güçlü olur. Ayrıca, bir siyasî
partinin hükûmet kurması olanağı çok güçtür. Bu durumda birden fazla parti birleşir
ve koalisyon hükûmeti kurulur. Koalisyon hükûmetinin çalışması, ortaklaşa
hazırlanan siyasal programla gerçekleşir.

Alıntı