Zarflar

Zarflar, kısaca fiillerin yapılış veya oluşları hakkında bilgi veren kelimelerdir.

a) Zaman Zarfları

Fiillerin meydana geliş zamanını (dün, bu akşam
vb.) veya zaman itibariyle keyfiyetini (derhal,
ansızın vb.) ifade eden kelimelerdir.
Örnek zarflar:
ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ (nâgehân) : ansızın
ﺍﻣﺮﻭﺯ (imrûz) : bugün
ﺯﻭﺩ (zûd): erken
ﺁﻧﮕﺎﻩ (ângâh): o vakit
ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ (hemvâre) : her zaman
ﺣﺎﻻ (hâlâ) veya ﺍﮐﻨﻮﻥ (eknûn): şimdi
ﮔﺎﻫﯽ (gâhî): bazen

b) Yer Zarfları

Fiiillerin meydana geliş yerini belirten kelimelerdir.
Örnek zarflar:

ﺯﻳﺮ (zîr (-i)) : altında
ﺑﻴﺮﻭﻥ (bîrûn) : dışarı
ﭘﻴﺶ (pîş (-i)): yanında
ﺁﻧﺠﺎ (âncâ): orada
ﺩﺭﻭﻥ (derûn) : içeri
ﭘﺎﻳﻴﻦ (pâyîn) : aşağıya
ﺯﻳﺮﻳﻦ (zîrîn): aşağıdaki
ﺭﻭﯼ (rû-yi): yüzünde/üzerinde

c) Miktar-Nicelik Zarfları
Fiilin miktarını belirleyen kelimelerdir.
Örnek zarflar:

ﮐﻤﯽ (kemî) : biraz
ﺑﺴﻴﺎﺭ (bisyâr) : pekçok
ﺑﯿﺶ (bîş ):çok
ﮐﻢ (kem): az
ﻗﺪﺭﯼ (kadrî) : bir miktar
ﮐﻤﺘﺮ (kemter) : daha az
ﺯﯾﺎﺩ (ziyâd): çok
ﺗﺎ ﺣﺪﻭﺩﯼ (tâ hudûdî): bir derece (-ye kadar)

d) Hal-Nitelik Zarfları

Fiilin hangi hal/tavır içerisinde yapıldığın/vuku
bulduğunu ve fiilin niteliğini ifade eden kelimelerdir.
ﺧﻨﺪﺍﻥ (handân) : gülerek örneğindeki gibi fiillerin
geniş zaman köküne ﺍﻥ (ân): -arak/-erek eki
getirilerek zarf yapılabilir. Ayrıca sıfatların sonuna
ﺍﻧﻪ (âne) eki getirilmesiyle de ﺩﻟﯿﺮﺍﻧﻪ (dilîrâne) :
cesurca örneğinde olduğu gibi zarf meydana
getirilebilir.
Örnek zarflar:

ﺑﻴﻬﻮﺩﻩ (bîhûde) : boş yere
ﺑﺰﻭﺭ (be-zûr):zorla/zor kullanarak
ﮔﺮﯾﺎﻥ (giryân): ağlayarak
ﻫﺮﺍﺳﺎﻥ (herâsân) : korkarak
ﺁﺳﺎﻥ (âsân) : kolay
ﺗﻨﺪ (tond): hızlı
ﺁﻫﺴﺘﻪ (âheste): yavaş

e)Tertib/Sıralama Zarfları
Örnek zarflar:

ﯾﮑﺎ ﯾﮏ (yekâ yek ) : bir bir
ﺩﻭ ﺗﺎ ﺩﻭ ﺗﺎ (do tâ do tâ): ikişer ikişer
ﺩﺭ ﺁﻏﺎﺯ (der âğaz) : başlangıçta
ﺩﺭ ﯾﺎﯾﺎﻥ (der yâyân) veya ﺩﺭ ﺍﻧﺠﺎﻡ (der encâm): son
olarak
ﭘﯽ ﺩﺭ ﭘﯽ (pey der pey): arka arkaya
ﭘﯿﺎﭘﯽ (peyâpey):ardarda

f)Sebep Zarfları
Örnek zarflar:

ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭ (ez în rû) : bu yüzden
ﺯﻳﺮﺍ (zîrâ):çünkü
ﮔﺮﯾﺎﻥ (giryân): ağlayarak
ﺑﺪﯾﻦ ﺟﻬﺖ (bedîn cihet) : bu nedenle
ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺩﻟﯿﻞ (be în delîl) : bu gerekçeyle
ﭘﺲ (pes): o halde, şu halde
ﺑﻪ ﺟﻬﺖ (be cihet (-i)): (birşey) için/nedeniyle

g)Soru Zarfları
Örnek zarflar:

ﮐﺪﺍﻡ (kodâm) : hangi
ﭼﺮﺍ (çirâ):neden/niçin
ﮐﯽ (key): ne zaman
ﮐﺠﺎ (kocâ) : nerede
ﭼﻘﺪﺭ (çikadr) : ne kadar
ﺑﭽﻪ ﺳﺒﺐ (be-çi sebeb): ne sebepten/niçin
ﭼﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ (çi hengâm) : ne zaman
ﭼﻄﻮﺭ (çitor) : nasıl