Her düşünce, fikir veya doktrin, belli bir ortam bağlı olarak gelişir ve olgunlaşır. Atatürk ilkeleri de XIX. yüzyıl sonlarındaki Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu şartlar içinde belirmeye başlamıştır. Bu dönem Osmanlı Devleti’nin Dağılma devridir. Milliyetçilik fikrinin etkisiyle tüm Balkan milletleri ayaklanmış, ödenmeyen borçlar ekonomik bağımsızlığın kaybedilmesine neden olmuştur. Bu dönemde dağılmayı önleyebilmek için önce Osmanlıcılık. Daha sonra da İslamcılık politikaları izlenmiş, ancak başarılı olunamamıştır. İşte bu ortam içinde yetişen Atatürk’ün bu konularda en gerçekçi teşhisi, “millet egemenliğine dayanmayan bir yönetimin sorunları çözemeyeceği” olmuştur. Bunu çok iyi kavrayan Atatürk, uygulamada bunun en güzel örneğini, Milli Mücadeleyi millete mal edip kazanarak göstermiştir. Böylece millet egemenliğine dayalı bir devlet kurmuştur. Milli egemenlik. Milliyetçilik ruhunu, o da laiklik ve cumhuriyetçilik ilkelerini beraberinde getirmiştir. Türk milletinin gerçekleştirdiği bu yeni yönetim her alanda gelişmeyi ve güçlenmeyi hedef aldığından diğer ilkelerin de ortaya çıkışına zemin hazırlamıştır.