Toplama ve çıkarma gibi aritmetik işlemlerin yapılmasında kullanılan, rakamlar yerine boncuk benzeri nesnelerden yararlanılan bir hesap aracı.

Abaküs sözcüğü, Eski Yunanca kökenlidir. Eski Yunanlılar, Romalılar, Mısırlılar, Hintliler ve Çinliler, hesap yaparken abaküs kullanırlardı. Rakamlar simgelerle gösterilmeye başlandıktan sonra abaküs kullanımı azaldı.

Abaküste; bir çerçeve içinde alt alta on tane çubuk bulunur. Her çubukta da on boncuk vardır. Çubuklar sayıların basamaklarını gösterir.

Örneğin, 13 ve 26′yı abaküs yardımıyla toplayalım. Birinci sırada 3 boncuk, İkinci sırada da 1 boncuk sağ tarafa çekilir. Bu diziliş 13 sayısını gösterir. 13 ile 26′yı toplamak için birinci sırada 6 boncuk, ikinci sırada da 2 boncuk sağ tarafa çekilir. Şimdi sağ taraftaki boncukları sayarak toplamı yazabiliriz. Birinci sırada 9 tane ikinci sırada da 3 tane boncuk vardır. Bu diziliş de 39′u gösterir.

Bir başka örnek olarak 38′den 15′i çıkaralım. Birinci sırada 8 boncuğu, ikinci sırada 3 boncuğu sağa çekelim. Bu diziliş 38′i gösterir. 38′den 15′i çıkarmak için, birinci sıradan 5 boncuğu, ikinci sıradan 1 boncuğu sağ taraftaki boncuklardan ayıralım. Şimdi kalan boncukları sayalım. Birinci sırada 2, ikinci sırada 3 tane boncuk var. Bu da 23 demektir.