TRANS-SİBİRYA DEMİRYOLU (1891-1905 Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği)



Trans-Sibirya trenleri, 1904 yılında Fedor Shekhtel’in tasarladığı; tuhaf, sivri çatılı bir peri ülkesine girişini andıran Art Nouveau yapı Yarolslavl İstasyonu'ndan çıkıyor. Diğer uçta, uzun süre yabancı ziyaretçiler Vladivostok'a giremiyor, yolculuklarını 80 km kuzeydeki Nakhodka'da bitirmek zorunda kalıyordu.



1960'larda Sovyetler Birliği'nde seyahat eden seçkin yazar Laurens van der Post'un belirttiğine göre, Sovyetler Birliği ve Japonya dışında dünyanın her yerinde demiryolları gözden düşüyordu. Buralarda tren sadece hayati ulaşım yolu olmakla kalmayıp bir düş unsuru olmaya devam etti.

Sovyetler Birliği'nde Trans-Sibirya diye bilinen Büyük Sibirya Demiryolu'nun bir 'harika' olarak görülmesi şaşırtıcı değil. 1891-1905 yılları arasında yapılan Trans-Sibirya, dünyanın bugün hâlâ işleyen en uzun demiryolu. Japon Denizi'nde Moskova ile Vladivostok arasındaki tek ray, 4.608 mil (7.416 km) uzunluğundaydı. Sonradan ikinci bir ray daha eklendi. Moskova ve Vladivostok uçlarında yol çalışmalarına başlandı. Batı yakası 1898'de Irkutsk'a ulaştı. Bu noktada yolcular, İngiltere'de yapılıp parçalar halinde Sibirya'ya gönderilen 4.267 tonluk buz kıran bir gemiyle Baykal Gölü'nün karşısına -uzun Sibirya kışlarında donar- 65 km taşınırdı. Feribot seferini kesmek için gölün güney kısmına sonradan demiryolu döşendi. 100 yıl önce at arabasıyla üç ay süren yolculuk, önce iki, sonra da bir haftaya indirilmiş oldu. Taishet'ten Komsomolsk arasına 3.621 km uzunluğunda yeni bir demiryolu yapıldı. Stratejik nedenlerden dolayı burası Trans-Sibirya'nın kuzeyine Çin sınırının ötesine gidiyor.

Tren sekiz zaman diliminden geçiyor ve doğu yakasında Moskova saatinden yedi saat ileride olsa da, tren saatleri Moskova'ya göre ayarlanıyor. Tren, nehirler, dağlar, kışın karlı düzlükler, göller, mısır tarlaları, köyler, kubbeli kiliseler ve çoğu tren istasyonları etrafında kurulan kasabalardan geçiyor.

Raylar alışılmışın dışında, 5 metre genişliğinde. İlk zamanlarda kadınlar, sigara içenler ve ruhban sınıfı için ayrı kompartımanlar vardı. Bugün kompartımanların çoğu 1940'ların stilinde, yataklı vagon ile bütün gün açık olan yemekli vagon dışında en sonda rota üzerindeki köy ve kasabalardan insanların alışveriş yaptığı mağaza vagonu bulunuyor. Tren, Moskova’dan başlayarak, Volga Nehri'nden geçiyor. Güneydoğu'da Moskova'dan 1.770 km uzaklıktaki Ural Dağları'na yöneliyor. Avrupa'dan geçip Asya'ya ilerliyor. Ural’daki endüstri şehri Sverdlovsk'tan Omsk ve Novosibirsk'e gidiyor. Kargo gemilerinin geçtiği Ob Nehrin’den Yenisey'deki Krasnoyarsk’a daha sonra Baykal Gölü'nün güneyindeki yüksek dağları ve Gobi Çölü'nü aşıp Khabarovsk ve Vladivostok'a varıyor.