Google'a Doodle Olan Halet Çambel Kimdir?

Google, üstü kapalı açık hava müzesi oluşturarak, Türkiye'de "yerinde koruma modeli"ni gerçekleştiren ilk arkeolog, ilk Hititolog, Türkiyeli ilk kadın eskrimci ve 1936 yılında Berlin'de yapılan olimpiyatlara eskrimci olarak Türkiye'den katılan ilk kadın sporcu olan Halet Çambel’i unutmadı. Ülkelere göre değişik doodle’lar tasarlayan Google, Halet Çambel'e özel bir görselle karşımıza çıktı. Peki, Halet Çambel kimdir? İşte detaylar...

HALET ÇAMBEL KİMDİR?
Halet Çambel (27 Ağustos 1916, Berlin - 12 Ocak 2014, İstanbul), Türk arkeologtur.
Hayatını Arkeolojiye ve Anadoluya adamış bir Bilim Kadını olan Halet Çambel 26 Ağustos 1916 yılında Almanya'da askeri ateşe görevinde bulunan Hasan Cemil Bey (Çambel) ile dönemin Berlin Büyükelçisi'nin kızı Remziye hanımın üçüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Halet Çambel Hattuşaş'ın bulunduğu Boğazköy'de, stajyer olarak başladığı kazıları hayatı boyunca sürdürdü. Halet Çambel bilim dünyası tarafından "Hitit hiyerogliflerinin çözüldüğü yer" olarak tanınan Karatepe-Arslantaş Höyüğü'nde, Türkiye'nin ilk açık hava müzesini kurmuştur.
Halet Çambel, Karatepe kalıntılarının ortaya çıkarılmasına ve Hitit dilinin çözülmesine katkısı büyüktür. Halet Çambel, Türkiye'yi eskrim dalında temsil ederek Suat Fetgeri Aşeni ile birlikte "Olimpiyatlara katılan ilk Türk kadın sporcu" ünvanını kazanmıştır.

Atatürk'ün emri ile başlatılan Hitit tarihi araştırmalarında Çorum Hattuşaş'da binlerce tabletin ortaya çıkmasında görev alan Prof. Dr. Çambel, 1946 yılında Osmaniye'nin Kadirli İlçesi sınırlarındaki Karatepe Höyüğü kazını başlattı. Karatepe'de iki dilli kalıntıları iğneyle kuyu kazarcasına ortaya çıkaran Prof. Dr. Halet Çambel, ömrünü bu hoyüğe adadı. Eşi Nail Çakırhan da bu kazı bölgesinin restorasyonunda başarısı ile mimar olmadığı halde 'Ağa Han Mimarlık Ödülü'ne layık görülmüştü.
Prof. Dr. Halet Çambel, eşi Nail Çakırhan ile birlikte bu höyükte bir kulübede yaşamaya başladı. Daha sonra aynı yerde 2 odalı bir ev yaparak yaşamını sürdürürken araştırmalarına devam etti.
Karatepe Höyüğü, Prof. Dr. Çambel'in girişimleri ile Türkiye'nin ilk açık hava müzesi olmuş, sonra da milli park ilan edildi.

Kadirli'de adına yaptırılmış bir de okul bulunan Prof. Dr. Halet Çambel, höyük çevresindeki köylüleri eğitme ve kooperatifler kurdurma konusunda da uzun yıllar çalışmalar yaptı. İki yıl önce ayağı kırılan Prof. Dr. Çambel, Osmaniye'den daha çok İstanbul'daki evinde yaşamaya başlamıştı.

Prof. Dr. Halet Çambel'e, Kültür ve Turizm Bakanlığı 2010 Yılı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü verilmişti. Arkeoloji alanında yaptıkları çalışmalar ve arkeoloji bilimine üstün katkılarından dolayı Prof. Dr. Nimet Özgüç ile birlikte ödüle layık görülen Prof. Dr. Çambel, ödülünü Şubat 2011'de düzenlenen bir törenle Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün elinden almıştı.

OLİMPİYATTAKİ İLK KADIN SPORCU
Eskrim dalında 1936 Yaz Olimpiyatlarında Türkiye'yi temsil etti ve Suat Fetgeri Aşeni ile birlikte olimpiyatlara katılan ilk Türk kadın sporcu oldu. 1940'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde asistan olan Çambel, doktorasını da aynı üniversitede yaptı. Ardından iki yıl Almanya'da Saarbrücken Üniversitesi'nde konuk öğretim üyesi olarak çalıştı. Türkiye'ye döndükten sonra o dönemde Tan Gazetesinde çalışan bir gazeteci-yazar olan Nail Çakırhan (mimar kimliğini sonradan edinmiştir) ile evlendi.
1950'lerin başında o dönemde Adana (il)'inin bir ilçesi olan, günümüzde Osmaniye (il)'ine bağlı Kadirli yakınlarındaki Karatepe Hitit siti ile karşılaşması kariyerini belirleyici gelişme oldu. Hitit döneminin en bilgili uzmanlarından biri olan Çambel’in 1940’lı yıllarda Alman arkeolog H. Th. Bossert ile birlikte yaptıkları Adana Karatepe kazıları arkeoloji dünyası için de dönüm noktalarından biridir. Çambel, Hitit dilinin anlaşılması çalışmalarına da büyük katkı sağladı.

2005 yılında Hollanda devletinin kültür ve kalkınmaya hizmet edenlere verdiği Prens Claus ödülünün sahibi oldu.1957-1960 yılları arasında, Karatepe-Aslantaş modeli ile arkeolojide 'yerinde koruma ' modelini gerçekleştiren ilk arkeolog olmuştur.

"1950'lerin başlarında hükümet Karatepe'deki eserleri yerinden kaldırıp, bir müzeye taşımak istediği zaman buna karşı çıktım. İki tonluk bir heykelin, yol olmayan bir yerde nakli nasıl yapılsın? "Yerinde Koruma"nın önemini yetkililere anlatmaya başladım."
(Halet Çambel)

Halet Çambel aynı zamanda ilk Hititolog, ilk eskrimci ve 1936 yılında Berlin'de yapılan olimpiyatlara eskrimci olarak Türkiye'den katılan ilk kadın sporcudur. "O sırada Fransa'da idim ve Türkiye'ye dönmem gerekiyordu. Ama Berlin'deki Olimpiyatlara katılmak için Budapeşte'ye gelmem söylendi. Bir Alman yüzücü kız bizim grubumuzun yardımcısıydı. 'Sizi Hitler'le tanıştırayım' dedi. Biz de, bunun gerekli olmadığını söyledik." (Halet Çambel)

HİTLER'İN ELİNİ SIKMAYI REDDETTİ
Halet Çambel,eskrim takımındaki diğer arkadaşı Suat Fetgeri Aşeni Tarı ile Hitler’e nasıl meydan okuduklarını şöyle anlatmıştı: “Bize verdikleri Alman mihmandar sporcu kız, Bizi Hitler’e takdim etmeyi önerdi. Biz de Hitler rejimi olunca gelmezdik. Ancak hükümetimiz bizi gönderdiği için mecburen geldik, dedik. Bu yüzden mihmandarımızın önerisini kabul etmedik.”

http://www.hurriyet.com.tr/her-sey/29916484.asp