Üveyik! (Streptopelia turtur)

Üveyik!
(Streptopelia turtur)


Ülkemizde, avcılar tarafından avı sevilerek yapılan bir kuş türüdür, her yerde, yeter ki, yiyecek ve su olsun bulunur ama, genelde tarla ve tarım bölgelerini tercih ederler!
Güvercingillerden en küçüğüdür, Uzunluğu 26-28cm.dir, ağırlığı ise besili halinde, yani göç etmeden önce 200gr. kadar olabilir!

Kanat kapaklarınınn küçük tüyleri kahve rengindedir, erkeklerde bu renk daha belirgindir bu da onların, sırt bölgesinde pullu kahverengi tonlar oluşturur! Dişilerde ise bu renkler daha soluk ve gri kahverengine bakar!

Önden bogazunda bayzdır, kafa ve ense gri renktedir, şağıya kursak bölgeye doğru, gri kızıla dönüşür erkeklerde bu daha da belirgindir!
Yetişkinlrin boyun etrafında simetrik siyah tüylerde uçları gri benekler vardır!
Yetişkinlerin ayakları daha kırmızıya bakari yavruların ise gri kahverengindedir!
Farklarını yan yana koyduğumuzda belirgin bir şekilde ortaya çıkar!
Tüm güvercingiller gibi üveyik yerde iyi koşar,

Harika bir uçucudurayni zamanda, (60-70km.de) uçarken, ağaçların en karışık dalları arasına daldığında,
hiç bir yaprak kıpırdatmadığı görülmüştür!!!

Bazı avcıların, üveyik ve kumrunun uçuşunu, ayırt edememelerini anlayamaz insan,
Bunlar hep bir ki, koşulu at ve saf kan koşucu atın koşuları farkı gibidir aslında!

ilk abahar gelişleri nisan ayına denk gelir,

İlk bahar gelmiş gelmemiş çok önemli değildir, bu tarihte gelirler işte!!!
O zaman, sürülmüş ve ekilmiş gündöndü, mısır tarlalarında, ayni şekilde nadaslarda sıklıkla görülürler!

Güneş ışınlarının ısıttığı toprakta, larva ve kurtçuklar ve sinekler kıpırdaşmaya başlarlar ve yolculuktan yorgun düşmüş kuşları oray açekerler,
Ayni zamanda ekilip de tam gömülmemiş tohumları ve kursakları için de, küçük çakıl taşlarını da oralarda bulurlar!

Bu esnada üveyikler, küçük korulara, tarla yakınlarındaki sık yapraklı ormanlara ve şeritlere ama, en çok gölgelik dere boylarını severler, oralara da yuvalarını yaparlar(bu arada bu yuvalar çok eğreti yapılır)altına tuy ve ot koymazlar!
Yuvanın yeri aslında iyi gizlidir ve yerden zor belli olur!

Dişi bu yuvaya iki tam bayaz yumurta yapar ve hemen kuluçkaya yatar!
Bu genelde Mayıs ortalarında olurve kuluçka dönemi (14-15) gün sürer, bu zaman içinde erkek,
yakınlardadır, gün boyunca, nazik ve melodik bir "tur-tur-tuur" sesleri çıkarır!

Üveyik ürkek bir kuştur, yuvasını merak edip görmeye kalkar ve rahatsız edersek onu terk edebilir!!!

yavruları anne ve baba, kursaklarından öğütülmüş püre ile beslerler, besleyici bir yem dir bu çünkü genelde, böceklerden oluşur ve proteyin kaynağıdır, belki bundan dolayıdır, bir ay içinde yavrular yetişkinlere ulaşırlar, uçmaya başlarlar ve kendi kendine bakabilirler!!!

Temmuz ayı ortlarında dişi bir daha yumurtlar ve bir nesil daha yetiştirir!

Ağustos başlarında vurulan palaz üveykler de bu yavrulardır, büyümemiş denilip ve kuluçka süresi geç kalmış denilebiliyor oysa!
Av sezonunun ağustosun ikinci haftasında açılma nedenlerden birisi de bu zaten!!!

Kuluçka dönemi bitince, üveykler kendilerini besiye verir, çünkü güney gitmek için enerji ve yağ biriktirmeleri gerekiyor!!!
Beslenme işi, ilk önce biçilen tarlarda başlar ama, gündöndü olmay başlayınca hepsi oraya hücüm eder!

Günde iki öğün yiyecek ararlar,

Sabah gün doğuşundan saat 10,00 kadar, öğlenden sonra da 16,00 dan gün batımına kadar!
Kalan zamanda su kenarında, ağaçların gölgelerinde dinlenirler, çünkü çok suya ihtiyaçları vardır!

Kursakları gündöndü çekirdeği ile o kadar dolar ki, vurulan bazı üveyiklerde yere düşünce patlar ve dışa vurur!

Bu zaman içerisinde, çok beslenirler ve ağırlıkları %50 artar!

aslında üveykteki yağı sadece gündöndüye bağlayanlar vardır ama, bazen öyle olmayabiliyor, çünkü yağlı ve besili olan bazı kuşların kursaklarında sadece gündöndü değil de ekin teneleri de bulunmuştur, bu da demek oluyor ki, hayvan yağ depolamak için o yörede ne bulursa onu yiyior!!!
Besili üveykler, 10-20 ağustos arası gitmeye ghazırdır ve curnata bu tarihlerde gitmiştir!
Buralarda az sayıda kuş kalır onlarda yağ bağlaaymadıkları için kalmıştır.
Eylül sonu onlar da gider ve ekim kasımda üveyik görmek istisnadır!

Toplu göç için eylül başlarındaki havada ilk soğmalar etki yapar, bazen de daha ereken hava soğmaları!

Bunun içindir ki, sadece evelki hafta baya üveyik vurduğunuzda bu hafta bunlar nereye gitmiş diye düşünürsünüz!

Üveyik avı için, sadece iyi bir atıcı olmak yetmez bunun yanında yöreyi de iy bilmek gerekir,
Ayçiçek tarlalarını, tarlaların içindeki ağaçları,su havzalarını,da bilmek gerekir, yoksa iyi bir av sonucu sadece tezadüften ibaret olacaktır, sonuçzuz avlar da çok fazla !!!
En çok tercih edilen ama, en zoru da gündöndü tarlalarında üveyik avı!Orada avcı iyi bir atıcı olması gerekiyor, çünnkü üveyik fişek gibi gidiyor ve baya önleme yapmak gerekiyor!!!
Saklanmak da bir mesele,kaldı ki altta ot varsa vurlmuş üveyiki bile bulmak çok önemli, bu tür ortamda birkaç üveykle eve dönebilirsen kendini çok iyi bir avcı olarak görürsün!

Klasik üveyik avı gizlenme avıdır,
Bunun için önceden, yemlenmeye ve su içmeye gidip gelirken,
bu esnada kuru ağaç ve elektrik tellerine konarlar, yön tespiti için,
geçit noktalarını tespit edilip, oralara durulur,
Kimse bu işi çok kolay olduğunu sanmasın, çünkü bunun için çok önceden gözlemlemeler yapmak gerekir!
Üveyikler sosyal hayvanlardır ve daha önceden konmuş olan kuşların yanına konarlar!
Vurulan üveyikler askıda taşınsa daha iyi olur, çünkü poşet ve ya kapalı bir yerde hem görünümü hen de tadı bozulabilir!

Rastgele!




Yabancı metinden tercüme:
İ. Efendioğlu.

Saygılarımla!