İstanbul Üniversitesi (kısaca İÜ), İstanbul'da bulunan devlet üniversitesidir.

18 Kasım 1833'de Türkiye'nin ilk ve tek üniversitesi olarak öğrenim hayatına başlamış olan kurum, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki ilk Avrupa tarzı üniversite olarak kabul edilen Darülfünun'un doğrudan devamıdır. Ayrıca İstanbul'u fethinin ertesi günü 30 Mayıs 1453'te Fatih Sultan Mehmet'in emriyle kurulan Sahn-ı Seman medreselerinin devamı kabul edilir. Bugünkü hali 1933'te kurulmuştur.

2011 yılında, "Dünyanın en iyi 500 üniversitesi" sıralamasına Türkiye'den giren tek üniversitededir. İstanbul Üniversitesi dünyanın en iyi 500 üniversitesi arasında 2006'dan beri yer almaktadır. Üniversite, aynı zamanda Asya Pasifik bölgesinin en iyi 100 üniversitesi arasındadır.Üniversitede yaklaşık 73.000 lisansüstü, lisans ve ön lisans öğrencisi öğrenim görmektedir. Bu yükseköğretim işlemi 12000 öğretim üyesi ve öğretim elemanı tarafından gerçekleştirilmektedir.


Tarihçe

Osmanlı dönemi
Osmanlı Devleti'nde Avrupa tarzında modern bir üniversite kurma girişimleri 1846'da başlamıştır. 1863, 1870 ve 1874'teki başarısız denemelerden sonra nihayet II. Abdülhamit'in fermanıyla 31 Ağustos 1900'de Darülfünûn-ı Şahane adı verilen ilk üniversite açılmıştır. İstanbul Üniversitesi, işte bu kurumun doğrudan devamıdır.
Darülfünûn'un Osmanlı dönemindeki dönüşümü için Darülfünun maddesine bakınız.

Cumhuriyet'in ilk yılları


Osmanlı Devleti'nde bir dönem Harbiye Nezareti (Savaş Bakanlığı) olarak kullanılan İstanbul Üniversitesi rektörlük binası ve önünde bulunan Atatürk anıtı
Türkiye Cumhuriyeti 21 Nisan 1924 tarihli ve 493 sayılı Kanun'la İstanbul Darülfünunu'nun tüzel kişiliğini tanıdı.

Lağvedilen Fatih ve Süleymaniye Medreseleri, 7 Ekim 1925'de Darülfünun'a bağlı İlahiyat Fakültesi olarak "reorganize" edildi. (1925-26 ders yılında 284 talebesi olan bu fakülte, 1933 üniversite reformu sonucunda Yüksek İslam Enstitüsüne çevrildi, ertesi yıl sadece 20 öğrencisi kaldığından kapatıldı.)

4 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla ilk ve orta öğretimi devletleştiren Cumhuriyet yönetimi, Darülfünun'un özerk statüsüne kuşku ile yaklaşmıştır.
Yönetim ile üniversiteyi karşı karşıya getiren ilk olay, 1923'te Cumhuriyet'in ilanı üzerine bir kutlama mesajı gönderilmesi teklifine, Darülfünun Talebe Birliği genel kurulunun, "üniversitenin siyasi akımların dışında kalması kanaatiyle" karşı çıkması oldu.

İkinci bir olay, harf devrimi konusunda bazı Darülfünun hocalarının çekinceler ifade etmeleri idi. Ancak bardağı taşıran damla, Atatürk'ün 1930'dan itibaren benimsediği Türk tarih ve dil tezlerine Darülfünun'un ilgi göstermemesidir. 1930 Aralığındaki Darülfünun ziyareti sırasında, "Ankara, Ege, Aka, Eti, ata, arkeos, amiral, kaptan" kelimelerinin kökeni hakkında sınadığı bazı profesörlerin kuşkucu yaklaşımları, Atatürk'ü kızdırmıştır.
1932 Türk Tarih Kongresinde, bazı profesörlerin (Mehmet Ali Ayni ve Zeki Velidi Togan gibi) açıkça, bazılarının tevil ve yumuşatma yoluyla Gazi'nin tezlerine karşı çıkmaları, Darülfünun'un sonunu getirdi.

İlhan Başgöz'ün deyimiyle:

"Bu kongrede İstanbul Darülfünunundan bazı öğretmenler resmi dil ve tarih görüşlerini eleştirmek cesaretini gösterirler. Mustafa Kemal'in öz ilgi ve desteği ile yürütülen ve hükümetin kültür politikası halini alan bu iki görüşün Üniversitede destek bulamaması bir yana, bir de eleştirilmesi Ankara'da şiddetli tepki yaratır."

Kongreden iki ay sonra sonra, Türk tarih tezinin ateşli savunucusu, eski İstiklal Mahkemesi hakimi Dr. Reşit Galip Maarif Vekili tayin edilerek, üniversiteye çeki düzen vermekle görevlendirildi. Daha önce İsviçreli eğitimci Albert Malche ülkeye çağrılarak, Darülfünun'un aksayan yönlerini eleştiren bir rapor yazması sağlanmıştı. 1933 Temmuzunda çıkarılan 2252 sayılı yasa ile Darülfünun ve ona bağlı bütün kurumlar, kadro ve örgütüyle lağvedildi. Yerine İstanbul'da Maarif Vekâletine bağlı yeni bir üniversite kurulması öngörüldü. İstanbul Üniversitesi 1 Ağustos 1933'te yeni bir kadro ve yapıyla açıldı. 18 Kasım 1933'te Türkiye'nin "ilk ve tek" üniversitesi olarak eğitime başladı.

1946-günümüz



Arka yüzünde İstanbul Üniversitesi ana kapısı çizimi bulunan 500 Türk lirası. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın altıncı emisyon banknotlarından olan bu banknot 1971 yılında tedavüle girmiş, 1984 yılında tedavülden kaldırılmıştır.

Bugün İstanbul Üniversitesi 6 Eylül 1981 tarihli 2547 sayılı (YÖK)Yüksek Öğrenim Kanunu hükümlerine tabi olarak çalışmakta olduğundan özerkliğini önemli ölçüde yitirmiştir.

Amblem

İstanbul Darülfünun 'u 1933 yılında bir yasayla İstanbul Üniversitesi olduktan sonra kullanılan ilk logo.

İstanbul Üniversitesi'nin simgesi olan "yılanlı amblem" 1243 tarihli Selçuklu Şifa Yurdu motiflerinden Prof. Süheyl Ünver tarafından ilham alınarak tasarlanmıştır.

Yerleşkeleri

İstanbulun çeşitli semtlerinde bulunan kampuslerde eğitim faaliyetleri göstermektedir.

Avcılar
Bahçeköy
Beyazıt
Vezneciler
Cerrahpaşa
Çapa
Bakırköy
Şişli (Mecidiyeköy)
Kadıköy
Büyükçekmece
Silivri

Akademik birimler

Fakülteler

Hukuk Fakültesi
Siyasal Bilgiler Fakültesi
İstanbul Tıp Fakültesi
Edebiyat Fakültesi
Fen Fakültesi
İktisat Fakültesi
İletişim Fakültesi
Orman Fakültesi
Eczacılık Fakültesi
Diş Hekimliği Fakültesi
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
İşletme Fakültesi
Veteriner Fakültesi
Mühendislik Fakültesi
Su Ürünleri Fakültesi
İlahiyat Fakültesi
Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi
Sağlık Bilimleri Fakültesi
Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi
Hemşirelik Fakültesi
Bölümler
Beden Eğitimi ve Spor Bölümü
Enformatik Bölümü
Güzel Sanatlar Bölümü
Türk Dili Bölümü
Yabancı Diller Bölümü

Yüksek Okullar

Adalet Meslek Yüksekokulu
Bakırköy Sağlık Yüksekokulu
Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu
Florence Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu
Devlet Konservatuarı
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokulu
Ormancılık Meslek Yüksekokulu
Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu
Sapanca Su Ürünleri Meslek Yüksekokulu
Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu
Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu
Ulaştırma ve Lojistik Yüksekokulu
Veteriner Fakültesi Meslek Yüksekokulu

Enstitüler

Adli Tıp Enstitüsü
Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsü
Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü
Çocuk Sağlığı Enstitüsü
Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü
Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü
Fen Bilimleri Enstitüsü
İşletme İktisadı Enstitüsü
Kardiyoloji Enstitüsü
Nörolojik Bilimler Enstitüsü
Onkoloji Enstitüsü
Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Sosyal Bilimler Enstitüsü

Araştırma merkezleri

Bankacılık Araştırma Merkezi
Bilgisayar Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi
Biyoteknoloji ve Genetik Mühendisliği Araştırma ve Uygulama Merkezi
Gözlemevi Araştırma ve Uygulama Merkezi
İleri Analizler Laboratuvarı
İnsan Hakları Hukuku Araştırma ve Uygulama Merkezi
İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi
Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi
Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Münasebetler Araştırma ve Uygulama Merkezi
Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi


ALINTI