5 Ocak, yılın 5. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 360 gün vardır (artık yıllarda 361).

Olaylar

1759 - George Washington, Martha Dandridge Custis ile evlendi.
1781 - Amerikan İç Savaşı: Richmond, Virginia, Benedict Arnold komutasındaki Kraliyet Donanması tarafından yakıldı.
1809 - 1807-1809 Osmanlı-İngiliz Savaşı'nı sona erdiren Kale-i Sultaniye Antlaşması imzalandı.
1854 - San Francisco buharlı gemisi battı: 300 kişi öldü.
1889 - Alman fizikçi Martin Brendel ilk kez auroraları fotoğrafladı.
1895 - Dreyfus davası: Casusluk suçlamasıyla Fransa'da yargılandığı davada Yüzbaşı Alfred Dreyfus ömür boyu hapse mahkûm oldu.
1919 - Weimar Cumhuriyeti'nde Alman İşçi Partisi kuruldu. Bu parti daha sonra "Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi" adını alacaktı.
1921 - Çerkez Ethem ve kardeşleri, işgal kuvvetlerine sığındılar.
1929 - Anadolu-Bağdat ve Mersin-Tarsus Demiryolları ile Haydarpaşa Garı devletleştirildi.
1930 - Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nde tarımın kolektivizasyonu başladı.
1933 - San Francisco'daki Golden Gate Bridge inşaa edilmeye başlandı.
1961 - Yassıada duruşmaları devam ediyor. 6-7 Eylül Olayları davası sonuçlandı. Sanıklardan Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve eski İzmir valisi Kemal Hadımlı mahkûm oldular. Aynı gün Fuad Köprülü ve Fahrettin Kerim Gökay Yassıada'dan tahliye edildi.
1968 - Çekoslovakya'da iktidara Prag Baharı'nı başlatacak olan Alexander Dubček geldi.
1974 - Peru'nun başkenti Lima'da oluşan depremde 6 kişi öldü ve yüzlerce ev hasar gördü.
1979 - DİSK'in çağrısıyla Türkiye çapında 5 dakika iş bırakma eylemi (Faşizmi Lanetleme Eylemi) yapıldı.
1989 - ABD jetleri, Libya'ya ait iki MIG-23 uçağını düşürdü.
1993 - Kabardey-Balkarya Cumhuriyeti'nin ilan edilişi.
1993 - ABD'de 1965'ten sonra ilk kez asılarak idam gerçekleştirildi. Seri katil Westley Allan Dodd Washington'da asıldı.
1997 - Rus güçleri Çeçenistan'dan çekildi.
2005 - Bilinen en büyük cüce gezegen Eris keşfedildi.

Doğumlar

1876 - Konrad Adenauer, Alman devlet adamı (ö. 1967)
1897 - Miki Kiyoşi, Japon Marksist düşünür (ö. 1945)
1913 - Nejat Eczacıbaşı, Türk iş adamı (ö. 1993)
1917 - Jane Wyman, ABD'li oyuncu (ö. 2007)
1921 - Friedrich Dürrenmatt, İsviçreli yazar (ö. 1990)
1928 - Zülfikar Ali Butto, Pakistanlı devlet adamı (ö. 1979)
1931 - Robert Duvall, ABD'li oyuncu ve yönetmen
1932 - Raisa Gorbaçov, Mihail Gorbaçov'un eşi (ö. 1999)
1932 - Umberto Eco, İtalyan dil bilimci ve yazar
1935 - Füruğ Ferruhzad, İranlı şair, yazar, yönetmen ve ressam (ö. 1967)
1935 - Öner Ünalan, Türk yazar, çevirmen ve araştırmacıdır (ö. 2011)
1937 - Hélène Cixous, Fransız yazar
1938 - I. Juan Carlos, İspanya kralı
1946 - Diane Keaton, ABD'li oyuncu
1950 - Mehmet Mümtaz Tuzcu, Türk şair
1959 - Maya Lin, Çin asıllı ABD'li mimar ve sanatçı
1960 - Phil Thornalley, İngiliz müzisyen ve yapımcı
1965 - Okday Korunan, Türk oyuncu ve oyun yazarı
1968 - DJ Bobo, İsviçreli şarkıcı
1969 - Marilyn Manson, ABD'li müzisyen
1972 - Sakis Ruvas, Yunan şarkıcı
1976 - Diego Tristán, İspanyol futbolcu
1977 - Alaaddin Şahintekin, Türk karateci
1980 - Sebastian Deisler, Alman futbolcu
1982 - Janica Kostelić, Hırvat kayakçı
1987 - Kristin Cavallari, ABD'li oyuncu ve şarkıcı
1991 - Soner Aydoğdu, Türk futbolcu
1996 - Max Baldry, İngiliz oyuncu
1999 - Berkin Elvan, Türk öğrenci (ö. 2014)

Ölümler

1387 - IV. Pedro, Aragon Kralı (d. 1319)
1818 - Marcello Bacciarelli, İtalyan ressam (d. 1731)
1933 - John Calvin Coolidge, Jr., Amerika Birleşik Devletleri'nin 30. başkanı (d. 1872)
1951 - Andrey Platonov, Rus yazar (d. 1899)
1953 - Ramiz Gökçe, Türk karikatürist (d. 1900)
1970 - Max Born, Alman fizikçi (d. 1882)
1972 - Tevfik Rüştü Aras, Türk siyasetçi ve diplomat (d. 1883)
1975 - Arif Nihat Asya, Türk şair ve yazar (d. 1904)
1976 - Hamit Kaplan, Türk Olimpiyat ve dünya şampiyonu güreşçi (d. 1933)
1981 - Harold Clayton Urey, Amerikan Nobel Kimya Ödülü sahibi kimyacı (d. 1893)
1982 - Ahmet Zaim, Kıbrıslı Türk siyasetçi ve diplomat (d. 1927)
1985 - Robert Surtees, Amerikan Oscar ödüllü görüntü yönetmeni (d. 1906)
1986 - Aynur Gürkan, Türk halk müziği sanatçısı
1990 - Arthur Kennedy, Amerikan oyuncu (d. 1914)
1998 - Sonny Bono, Amerikan şarkıcı, oyuncu ve politikacı (d. 1935)
2009 - Mustafa Ok, Türk asker ve siyasetçi (d. 1925)
2014 - Eusébio, Portekizli futbolcu (d. 1942)

Bayramlar ve Yıldönümleri

Adana'nın ve Tarsus'un Fransız işgalinden kurtuluşu (1922)

Tarihte bugün: Arif Nihat Asya vefat etti



Tarihte bugün yaşanan olaylar arasında;Boğazların ilk kez bir antlaşmaya konu olması, Fransa’da meşhur hukuk skandalı ‘’Dreyfus Olayı’’ , Prag Baharının başlaması var…



GÜNÜN OLAYI

Bayrak Şiirinin Şairi Vefat Etti (1975)
Arif Nihat Asya uzun süre çeşitli illerde edebiyat öğretmeni olarak görev yaptı. Hatta bir ara milletvekili olarak TBMM’de yer aldı. Bayrak şiirinden dolayı ‘’Bayrak Şairi’’ olarak adlandırılmıştır. Arif Nihat Asya 5 Ocak 1975’te Ankara’da vefat etti.
Fransa’da Meşhur Hukuk Skandalı ‘’Dreyfus Olayı’’ Yaşandı (1894)
Fransız genelkurmayında görev yapan Yahudi asıllı Yüzbaşı Alfred Dreyfus, Alman Askeri Ataşesi Von Schwartzkoppen’e bazı gizli askeri belgeleri gönderdiği gerekçesiyle casusluk suçlamasıyla tutuklandı.Ortada yeterli delil olmamasına rağmen basının ve oluşan kamuoyunun baskıları ile mahkeme Dreyfus’u suçlu buldu. Dreyfus’un rütbeleri askeri okulun bahçesinde 5 Ocak 1894’te söküldü ve ömür boyu hapse mahkum oldu. Hatta durum o hale geldi ki Dreyfus’un suçsuz olduğunu söyleyenlerde cezalandırıldılar. İlerleyen zaman içerisinde ilginç yargılama süreçlerinden sonra Fransa cumhurbaşkanının af kararı ile 11 yıl sonra Dreyfus’un suçsuzluğu kabul edildi ve rütbesi iade edildi.

GÜNÜN ÖNEMLİ OLAYLARI

Boğazlar Konusu İlk Kez Devletler Arası Bir Antlaşmada Geçti (1809)
Fransa ile Rusya’nın birbirine yakınlaşması Osmanlı ile İngiltere’yi birbirine yakınlaştırdı. Antlaşma yapılmasındaki tek pürüz ise İngiltere’nin iki yıl önce boğazları zorla geçmiş olmasıydı. Sonunda bu pürüz aşıldı ve Osmanlı devleti ile İngiltere arasında hem barış hem de bir savunma antlaşması özelliği taşıyan Kale-i Sultaniye Antlaşması 5 Ocak 1809’da imzalandı. Antlaşmayı ilginç yapan özelliklerden birisi de ilk defa boğazların yabancı devletlere kapalılığı kuralının bir devletlerarası antlaşmada geçmesi idi. Bu antlaşmadan sonra Osmanlı Devleti üzerinde İngiliz etkisi giderek artış gösterecektir.
Adana Fransız Ve Ermeni Zulmünden Kurtuldu (1922)
Mondros Ateşkes antlaşmasının arkasından Adana Fransızlar tarafından işgal edildi. Fransızlar ve yanlarında getirdikleri Ermeniler işgal süresince Adanalılara her türlü zulmü yaptılar ve bir çok masum vatandaşı katlettiler. Fransızlar ile TBMM’nin yaptığı Ankara Antlaşması gereğince şehir 20 Aralık 1921’de Türk askerine teslim edildi. Ancak şehrin tamamen işgalden kurtulması 5 Ocak 1922’dir.

Prag Baharı Başladı (1968)
Çekoslavakya devlet başkanlığına 5 Ocak 1968’de Aleksander Dubcek seçildi. Aleksander Dubçek ülkesinde biraz daha liberalizm yönü ağırlıklı politikalara öncelik vermeye başladı. Bu dönem Çekoslavakya’da başlattığı rahatlama dönemi nedeniyle ‘’Prag Baharı’’ olarak adlandırıldı. Fakat bu durum başta SSCB olmak üzere Varşova Paktı üyelerinin tepkisini çekti ve 1969’da Çekoslavakya işgal edildi.
ABD Jetleri Libya Uçaklarını Düşürdü (1989)
ABD İle Libya arasındaki siyasi uyuşmazlıkta yeni bir safha yaşandı. ABD savaş uçakları 5 Ocak 1989’da Libya Hava Kuvvetlerine ait iki Mig-23 tipi savaş uçağını düşürdü. İki devlet arasında ki gerilim iyice tırmandı.

GÜNÜN DİĞER ÖNEMLİ OLAYLARI

1929. Anadolu-Bağdat ve Mersin-Tarsus demiryolları ile Haydarpaşa Garı devletleştirildi.
1968. Çekoslovakya Komünist Partisi liderliğine Alexander Dubçek getirildi. Dubçek, reformcu kişiliğiyle tanınıyordu.
1983. Türkiye Yazarlar Sendikası’nın 17 yöneticisi ve 1 üyesi hakkında açılan davaya, 1 No’lu Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi’nde başlandı. 1985’te sona eren ve tüm sanıkları beraat eden davada Aziz Nesin, Bekir Yıldız ve Asım Bezirci gibi yazarlar yargılanmıştı.
1987. 1986 Mayıs ve Haziran çay sürgünlerinde radyasyon bulundu; 56 bin ton çay imha edildi.
1993. Avrupa Konseyi’nce her yıl verilen “Yılın Müzesi” ödülünü İstanbul Arkeoloji Müzeleri aldı.
1997. Sabancı Suikastı sanıklarından Mustafa Duyar, Şam’da Türk Büyükelçiliği’ne teslim oldu.
1997. Rusya, barış anlaşması uyarınca Çeçenistan’daki son askerlerini de geri çekti.
2005 - Bilinen en büyük cüce gezegen Eris keşfedildi.