FAZLA ÖDENEĞİN SEBEBİ
Fatih Sultan Mehmed Han, vezirleriyle bütçe müzakeresi yapıyordu. Sultan’ın medreselere ayırdığı tahsisat bir hayli kabarıktı. Maliye veziri bu rakama hayret ederek derin bir sükûta büründü. Vezirin bu tavrını fark eden feraset ve basiret sahibi Fatih Sultan Mehmed Han:
– Paşa! Bütçe meselesinde asıl konuşması gereken kimse maliye veziri iken, acep siz niçin konuşmaz oldunuz, dedi.
Vezir halini belli etmek istemeyip:
– İstifade ediyorum sultanım, dedi. Fatih:
– Paşa! Galiba medreselerin tahsisatı için koyduğum meblâğı fazla gördünüz, diyerek onun düşüncesine vâkıf olduğunu hissettirince vezir mecburen:
– Evet sultanım. Memleketin bin bir derdi varken bunlardan sadece biri olan ilim tahsiline gereğinden çok fazla tahsisat ayırmışsınız, diyerek sükûtunun sebebini açıkladı.
Bunun üzerine hem vezirini küstürmemek hem de meseleyi halletmek isteyen Sultan Fatih, sakin ve ikna edici bir üslûp ile şunları söyledi:
– Paşa! Her meslek fire verir. Bilhassa ilim mesleğinin firesi daha çoktur. Çünkü Hazret-i Peygamber s.a.v.: “Alimler peygamberlerin vârisleridir.” buyurmuşlardır.Peygamber vekili olabilmek ise öyle kolayca elde edilebilecek bir makam değildir. İşte bu bakımdan ilim mesleğinin firesi, diğerlerine göre daha fazla olur.
Diğer meslekleri şöyle düşünürüm. Kirli bir suya kurşunî yahut kahverengi bir kumaşı batırırım. Kuruduğunda da onu sarık diye sarabilirim. Çünkü rengi kir göstermez. Fakat bir beyaz tülbent öyle mi? O değil kirli bir suya batırmak, üzerine sinek bile konsa farkedilir ki, ilim mesleği de böyledir.
Osman Nuri Topbaş, Abide Şahsiyetleri ve Müesseseleri ile Osmanlı
FARZDAN ÖNCEKİ FARZ
İslâm’ın Delili ünvanına mazhar olan İmam Gazâlî k.s. şöyle der:
“Bil ki, farz-ı ayn olan ameli yapmakta kullanılan bütün bilgileri aynı şekilde öğrenmek de kesinlikle farz-ı ayndır.
Allah Tealâ’yı tanımakla, namaz, zekât, oruç, hac, haram ve helalle alakalı olan bilgileri öğrenmek de farzdır. Erkek ve kadın bütün müslümanların bu ilimleri talep ve tahsil etmeleri, bununla birlikte namaz, zekât ve benzeri diğer farz amelleri de mutlaka yerine getirmeleri gerekir.”
Gazâlî, Minhacü’l-Müteallim
GÜZEL GEÇİMİN SIRRI
Büyük veli İmam Şa’ranî k.s. güzel geçimin sırrını şöyle açıklar:
“Mümin kardeşim! Eğer sen hanımının doğru, güzel huylu ve ahlâklı olmasını istiyorsan, kendin yüce Allah’a karşı doğru olmaya bak. Birçok insan bunu bilmediklerinden ve kendi nefslerinin huylarına bakmadan hanımının ahlâkından şikâyet etmekte. Eğer bu inceliği bilmiş olsalardı önce kendi kusurlarına bakar, onları düzeltir ve böylece hanımlarının kötü ahlâkı da kendiliğinden düzelmiş olurdu.
Allah kendisinden razı olsun, ben bu durumu kendi ailem üzerinde çok denedim. Ben ne zaman açık veya gizli bir kusur işlesem bunun hemen onda bir yansımasını görürdüm. Halbuki o gerçekte güzel ahlâklı bir kadındı. Ancak ben değişince o da elinde olmadan değişiyordu. Buna çok defa şahit oldum. Bunun için hanımımda sevmediğim bir hareket görsem hemen kendimi kontrol ederdim. Onun benim yüzümden değiştiğini düşünürdüm. Ben kendime çeki düzen verince onun da kendiliğinden düzeldiğini görürdüm.”
S. Muhammed Saki Erol, Aile Saadeti
***
“Ey insan! Yaptığın hizmet, ettiğin ubudiyet (ibadet, kulluk) boşu boşuna gitmez. Bir dâr-ı mükâfat (mükâfat yurdu), bir mahall-i saadet (mutluluk mekânı) senin için ihzar edilmiştir (hazırlanmıştır). Senin şu fâni dünyana bedel, bâki bir Cennet seni bekler.”
Bediüzzaman Said Nursî rh.a.
***
“Namaz, zekât ve bunlara benzeyen farz amelleri terk eden kimse azaba uğratılacağı gibi, bunlarla alakalı bilgileri öğrenmeyi terk eden kimse de azaba uğratılacaktır. Bu farz amelleri terk eden kimse fasık kabul edildiği gibi, bunlarla ilgili ilimleri terk eden kimseler de fasık kabul edilir. Yine namaz gibi farz bir ibadeti terk eden kimsenin şahitliği kabul edilmediği gibi, bu ilimleri öğrenmeyen kimsenin de şahitliği kabul edilmez.”
İmam Gazâlî k.s