Sümela Manastırı, Maçka ilçesinin 17 km. güneyinde, Meryem Ana Deresi vadisinde, vadi tabanından 250 m. yükseklikte, duvar gibi dik bir yamacın ortasındaki bir mağara içerisinde inşa edilmiş. Zigzaglar çizilerek yapılan zorlu bir tırmanıştan sonra ulaşılan noktadaki muhteşem manzara, bütün zahmete değecek güzellikte. Manastırın kuruluşuna dair muhtelif rivayetler var. Bunlardan en yaygın olanı: Atina'lı Keşiş Barnabas ile yeğeni Sophrenios'un kilisenin ilk temelini attığı. Kora dağlarının en dik yamacına çıkan keşişler, tepesinden su damlayan bir mağara bulunca manastırı burada ilk önce iki oda olarak kurarlar (M.S. 385). İki keşişin kurdukları iki odalı manastır, keşişlerin ölümünden sonra (412 yılı dolayları) hem katolik, hem de ortodoks mezheplerinden olan Hıristiyanlarca kutsal bir tapınak olarak kabul edilmiş. Karadeniz bölgesinin en eski Hristiyan tapınağı olan Sümela Manastırı’nın önemi doğanın eşsiz güzellikteki bir yerinde çok ilginç bir yapı olmasından ve çeşitli devirlerde yapılan duvar ve tavan süslemelerinden kaynaklanıyor.