Ev kedilerinin kedi kumu yerine evi kirletmesinin nedenleri

Eğer kediniz tuvaleti dışında farklı bir yere idrar ve dışkısını yapıyorsa bunun en önemli sebebi genellikle farkedilme isteğidir. Her ne kadar kedi sahipleri bunu nankörlük olarak adlandırsa da şunu bilmeliyiz ki kediler asla nankör değildirler.

Ev kedilerinin kedi kumu yerine evi kirletmesinin aslında bir çok farklı sebebi olabilir. Örneğin; kediler genellikle duvar, kapı gibi dikey yüzeylere işaret bırakırlar. Kedi ayaktadır, arka bacaklar gergindir, kuyruk havadadır, işaret bırakacağı yere arkasını dönmüştür ve idrarını yüzeye sprey gibi boşaltılır.

Hem dişi hem de erkek kediler kendi yaşama alanlarının sınırlarını çizmek amacıyla idrarlarıyla işaret bırakırlar. İşaret bırakma, kum kabı dışındaki yerleri tuvalet olarak kullanmakla aynı şey değildir. İşaret bırakan kedi bir defada sidik kesesini boşaltmaz, farklı noktalara azar azar idrar yapar.

Erkek kediler çiftleşme dönemlerinde dişi kedileri çekmek için işaret bırakırlar. İdararlarında feromon adı verilen 17 farklı kimyasal belirleyici vardır. Bunların dışında Alt Üriner Sistem Hastalıkları da kedilerin idrarlarını bir defada boşaltamamalarına ve kum kabı dışına idrar yapmalarına neden olur.

Ev kedilerinin kedi kumu yerine evi kirletmesinin Psikolojik nedenleri de olabilir. Bu nedenlere girmeden önce bilmeniz gereken bir kaç Psikolojik terim hakkında az ve öz bilgileri vermekte fayda var. Örneğin; zaman zaman kedilerde amaçsız tekrarlayan davranışlar gözlemlenebilir. Bunlar Stereotip (stereo=klişe) davranışlar olarak da adlandırılırlar. Obsesif davranışlar ise; bilinçsizce yapılan, inatçı, yineleyici bir dürtüsel davranıştır bu davranışlar bazen saplantı veya takıntı olarak da açıklanabilmektedir. Kompülsiyon ise; obsesyona yada saplantı davranışa yanıt olarak bir eylemi yapmaktır. Anksiyete ise; kompulsif eylemin gerçekleştirilememe durumudur.

Obsesif-kompülsif davranışlar; temizleme ve yalanmada abartı, pika denilen gıda niteliği olmayan nesneleri yeme, histeri nöbetleri şeklinde manik koşuşturmalar, sürekli sızlanma-ağlama seyirtme hareket ve tikler şeklinde kendini gösterir.

Bunların nedeni tam olarak bilinmese de stres önemli bir rol oynar. Bu stereotipik davranışlar genetik de olabilir. Örneğin doğu orijinli siyam ve burma kedilerinde stres durumlarında yün emme görülür. Bazılarına göre yüne kokusunu veren lanolin, annesinin memesinin ucunu hatırlatır.

Rutinin dışında gelişen her durum kedide endişe ve korkuya neden olur. Çünkü kediler alışkanlıklarıyla yaşarlar, değişiklikten hoşlanmazlar. Ev değişikliği, eve yeni bir bireyin katılması, eve yeni bir hayvan almak, hatta eve yeni bir eşya gelmesi bile kediyi alarma geçirir. Eğer kedi sürekli endişede ise tuvalet kabı dışında her yere çiş kaka yapar. Aşırı temizlenir yalanır, agresif olur.

Ev kedilerinin kedi kumu yerine evi kirletmesinin nedenleri

Ancak davranış bozukluklarından hayvanın doğal davranışlarını ayırmak gerekir. Örneğin mobilya tırmalamak, idrar püskürtmek, evdeki saksı çiçeklerini kemirmek gibi istenmeyen davranışları aslında hayvanın normal ihtiyaçlarını giderme dürtüsüdür. Tırnak bakımı yapıp, tırnağın ölü katmanlarını temizleyip, egzersiz yapmak için mobilyaları tırmalayabilir. Bölge işaretlemek için idrar püskürtür. Midesindeki tüy yumaklarından kurtulmak için çiçekleri kemirir. Bunlar hayvanın doğal davranışlarıdır. Bunlardan men etmek yerine çözümler bulunmalıdır. Tırmalama sütunu, kısırlaştırmak, maydanoz, çim vs. yetiştirmek gibi.

Davranış problemleri obsesif-kompülsif davranışlar, anksiyete, stereotip davranışlar ve agresyonu kapsar. Davranış problemleri deyince, her yere çiş kaka yapmak, aşırı temizlenmek, pika, sürekli ağlamak, saldırmak anlaşılmalıdır. Kumun kirli olması, tuvalet kabının kirli olması, tuvalet kabının güvenli yerde olmaması, kumun deodorantlı olması ya da eve yabancı birilerinin gelmesi tuvalet giderilmesinde sapmalara neden olur. Hepsinin temelinde stres vardır. Agresyon, bölge korumak ya da temas irritasyonundan doğabilir.

Stereotipik davranışlar ya da obsesif-kompülsif davranışlar dediğimiz bu takıntılar için insanlarda kullanılan psikoaktif ilaçlar kullanılabilir. Ancak insanlarda olduğu gibi kedilerde de etkisi kediden kediye farklı olur, bulantı, kusma gibi paradoksal (çelişkili) etkileri ortaya çıkabilir. Ayrıca davranış bozukluklarının ilaçlı tedavilerinde farklı farmakolojik etkili ilaçlardan da faydalanılabilir. Bu tip ilaçları kullanmaya başlamadan önce kedinizi mutlaka bir veterinere gösterip konu hakkında kendisinden yardım ve destek isteyiniz.

Bunların dışında kedilerin idrar ve dışkısını yaptığı yerler temizlerken deterjan ve amonyak içeren temizleyiciler kullanılmamalıdır. Çünkü bu maddeler idrarda da amonyak olduğundan kedide idrar yapma isteğini uyandıracaktır. En iyi yıkama biçimi sirkeli suyla veya içine biraz alkol karıştırılmış suyla ya da bu durumlar için üretilmiş spreylerle temizlemektir. Bu sayede idrarın o baskın kokusunu ortadan kaldırmış olursunuz.

Eğer kediniz her yere tuvaletini yapmaktan vazgeçip belli noktaları tercih ediyorsa bu durumu engellemek için üretilmiş ürünlerde kullanabilirsiniz. Ayrıca kedinin pislediği yer temizlenirken onun sizi görmesine izin verilmemelidir. Eğer kedi pisliğini temizleyen kişiyi ve yeri görürse bir daha idrar ya da dışkısını yapacağı yeri kendi elinizle işaretlemiş olursunuz.